ผมเดินทางเข้าไปในรูหนอนเมื่อปี พ.ศ. 2512 อายุสิบสาม เรียนชั้น ป. 6 หลังจากนั้นชีวิตผมก็ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป

นักฟิสิกส์อธิบายเรื่องการเดินทางข้ามจักรวาลผ่านรูหนอนโดยสมมุติจุดสองจุด ก. กับ ข. บนปลายกระดาษทั้งสอง เนื่องจาก space-time บิดได้ เมื่อพับกระดาษให้ทั้งสองจุดทาบกัน ก็เท่ากับว่าจุด ก. กับจุด ข. กลายเป็นจุดเดียวกัน

ทางเชื่อมสองจุดนี้เรียกว่า ‘รูหนอน’ เป็นสะพานลัดระหว่างสอง space-time ที่ห่างไกลกันมหาศาลในจักรวาล

รูหนอนที่ว่านี้อยู่ที่ใดในโลกหรือมุมใดในจักรวาล ไม่มีใครรู้ แต่รูหนอนที่เพื่อนร่วมชั้นประถมคนหนึ่งแนะนำให้ผมรู้จัก อยู่ห่างสองสามกิโลเมตรจากบ้านผม

“ข้ามสะพานลอย ก่อนถึงหาดใหญ่ใน” เขาบอก

ตำแหน่งที่ตั้งนอกเมืองของรูหนอนทำให้ผมต้องปั่นจักรยานข้ามสะพานลอยเหนือทางรถไฟ เป็นสะพานลอยสูงชันเอาการโดยเฉพาะเด็กหนุ่มร่างผอมบางแทบปลิวตามลม ออกแรงปั่นจนหอบ แต่มันไม่อาจหยุดความอยากรู้อยากเห็นของผม

ทางเข้ารูหนอนไม่ใหญ่มาก มีเจ้าหน้าที่คนหนึ่งดูแล การเข้ารูหนอนก็ไม่ยุ่งยาก เพียงสมัครสมาชิกโดยไม่ต้องเสียเงิน

แล้วผมก็ก้าวเข้าไปในรูหนอน ผมไม่รู้ว่ามันจะพาผมไปไหน ไม่รู้ว่าโลกอีกปลายหนึ่งของรูหนอนเป็นอย่างไร มีอะไรรออยู่ โลกของผมในวัยนั้นยังคับแคบอย่างยิ่ง สำหรับเด็กต่างจังหวัดคนหนึ่ง แค่เดินทางออกจากพื้นที่คุ้นชินซึ่งประกอบด้วยถนนไม่กี่สาย ก็คือโลกใหม่แล้ว

ภายในรูหนอนค่อนข้างมืดและเงียบสงัดราวกับวัดป่า ผมแปลกใจเมื่อเห็นผนังทั้งสองด้านของรูหนอนเป็นชั้นวางหนังสือมากมาย ชั้นเหล่านั้นเรียงยาวไปตลอดรูหนอน อาจจะยาวถึงหลายร้อยกิโลเมตร

ผมไม่เคยรู้ว่ามีหนังสือมากมายอย่างนี้ในโลก ผมไม่เคยผ่านตาเลยสักเล่ม ส่วนมากเป็นนิยายเริงรมย์ บ้างเป็นหนังสือประวัติศาสตร์ ชีวประวัติบุคคลสำคัญ บ้างเป็นสารคดี คงต้องใช้เวลาทั้งชีวิตแทะเล็มหนังสือได้ทั้งหมด

แล้วผมก็เริ่มต้นแทะเล็ม ทีละคำ ทีละหน้า ทีละเล่ม ก้าวต่อไปทีละคืบ ทีละศอก เหมือนปลาได้น้ำ ไส้เดือนได้ดิน เดินทางเข้าไปในโลกที่เหมือนกาลหยุดนิ่ง

บางช่วงของรูหนอนบรรจุนิยายผจญภัย : ล่องไพร, เพชรพระอุมา, เกาะมหาสมบัติ, กัลลิเวอร์ผจญภัย, รอบิน ฮู้ด, รอบินสัน ครูโซ, ฮัคเกิลเบอร์รี ฟินน์

ตรงนี้เป็นนิยายบู๊ : เล็บครุฑ, สิงห์สั่งป่า, เหยี่ยวราตรี, ร้อยป่า, ป่าร้อน มุมนี้เองที่ผมรู้จักเพื่อนใหม่ รพินทร์ ไพรวัลย์, ชีพ ชูชัย, เสือ กลิ่นสัก, แมน ดำเกิงเดช ตรงนั้นเป็นมุมนิยายอิงประวัติศาสตร์ : ผู้ชนะสิบทิศ, ขุนศึก, พญาเสือฟ้า, ผู้ชนะแปดทิศ, ชิงบัลลังก์แสนหวี ตรงโน้นเป็นนิยายรักกองใหญ่ : มัสยา, สกาวเดือน, จุฬาตรีคูณ, ทิวาถวิล, รัศมีแข, แววมยุรา, ละอองดาว, ห้วงรักเหวลึก, พานทองรองเลือด, ฟากฟ้าสาละวิน, บัลลังก์เชียงรุ้ง, ดอกฟ้าจำปาศักดิ์, กุหลาบเมาะลำเลิง ผมแทะเล็มหนังสือเหล่านี้หมดตู้ แล้วคืบคลานไปที่ตู้ถัดไป

บางช่วงของรูหนอนวางนวนิยายจีนกำลังภายในมากมายก่ายกอง : มังกรหยก, อสูรจอมราชันย์, ผาโลหิต, มัจจุราชคะนอง, บ้ออ้วงตอ, กระบี่ดาวรุ่ง, พญามารเงิน, ผู้ยิ่งใหญ่, วีรบุรุษสำราญ, หงส์ผงาดฟ้า มากมายสุดประมาณ เป็นอาหารรสชาติแปลกจากเดิม แต่สมใจ

ชั้นถัดไปเป็นเรื่องสั้นหักมุมจบ : คาวคน, ภูเขียว, หมู่เคน, เมืองแมน, ละครโรงใหญ่, ความลับของหญิงผู้ตาย, ไปอยู่กับฉันเถิด วิเวียน, นิยายรักของนายหน้างานยุ่ง, ยาเสน่ห์ของ ไอกีย์ โชนสไตน์ ให้ความสนุกสนานระคนระทึก

บางช่วงเป็นงานวรรณกรรม : สี่แผ่นดิน, ไผ่แดง, หลายชีวิต, เฒ่าเสเพล, เฒ่าลอยลม, ซาเก๊าะ, เหมืองแร่ นี่เป็นมุมที่ผมพบแม่พลอย, ไอ้ลอย, สมภารกร่าง, แกว่น แก่นกำจร รู้สึกตื่นใจเมื่ออ่านพบหลวงพ่อพระประธานที่พูดได้

ที่อยู่ถัดไปเป็นเรื่องแปล : บ้านเล็กในป่าใหญ่, บ้านเล็กในทุ่งกว้าง, ฤดูหนาวแสนนาน, ปีทองอันแสนสุข เรื่องราวชีวิตน่าทึ่งของ ลอรา อิงกัลส์ ไวล์เดอร์ นอกจากนี้ยังมีหนังสือแปลอีกมากมาย : เถ้าสวาท, สามทหารเสือ, ชายเฒ่ากลางทะเลลึก, รักระหว่างรบ, นายแพทย์ชิวาโก ไปจนถึง เจมส์ บอนด์ ไม่ไกลออกไปเป็นหนังสือสารคดีต่าง ๆ เช่น กำลังใจ, กุศโลบาย, มันสมอง, วิธีชนะทุกข์และสร้างสุข, วิธีชนะมิตรและจูงใจคน ฯลฯ

ผมแทะหนังสือเหล่านี้อย่างลืมเวลา ผมไม่รู้ว่ากาลข้างนอกรูหนอนผ่านไปนานเท่าใด วันหนึ่งผมเห็นแสงสว่างจากเบื้องหน้า ผมรู้ว่าตัวเองเดินทางมาถึงอีกปลายหนึ่งของรูหนอนแล้ว

ผมเดินทางเข้าไปในรูหนอนเมื่อปี พ.ศ. 2512 อายุสิบสาม เรียนชั้น ป. 6 ผมเดินทางออกจากรูหนอนหลายสิบปีหลัง วัยกลางคน ชีวิตผมไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป

ผมเข้าใจแล้วว่าทำไมมันเรียกว่า ‘รูหนอน’

มันเป็นทางของหนอนหนังสือ!

ที่ปากทางออกวางชั้นหนังสือชั้นหนึ่ง หนังสือหลายสิบเล่มบนชั้นนั้นพิมพ์ชื่อของผมบนปก ผมพบว่าผมได้สร้าง space-time ใหม่ของตัวเอง โลกที่ผมเป็นนักเขียน

รูหนอนเป็นสิ่งอัศจรรย์พิสดารแห่งจักรวาล มันสามารถบิด space-time ได้จริง ๆ จุด ก. คือ space-time แห่งความเป็นไปไม่ได้ จุด ข. คือ space-time แห่งความเป็นไปได้

จุด ก. คือ space-time ของความฝัน จุด ข. คือ space-time ของความจริง

ยิ่งใกล้จุด ข. เท่าไร โลกของความฝันก็ก่อร่างเป็นโลกของความจริงมากขึ้นเท่านั้น

มันมิใช่รูหนอนที่เปลี่ยนชีวิต กระบวนการเดินทางข้ามรูหนอนต่างหากที่เปลี่ยนชีวิต จากความไม่รู้เป็นความรู้, ความฟุ้งซ่านเป็นจินตนาการ, ความฝันเป็นความจริง

หนอนหนังสือเดินไปได้ช้า   ๆ เพราะมันต้องกัดแทะเล็มหนังสือแต่ละเล่มเป็นพลังงานขับเคลื่อนต่อไป สาระจากอาหารที่แทะเป็นเชื้อเพลิงทำให้หนอนหนังสือตัวหนึ่งลอกคราบจากหนอนเป็นผีเสื้อ

ผมรู้แล้วว่ารูหนอนซึ่งเชื่อมสอง space-time นั้นมีอยู่จริง แต่ไม่มีทางลัดระหว่างสองจุดใด ๆ ในจักรวาล ‘รูหนอน’ คือบาทวิถีแห่งการอ่าน การศึกษา การเรียนรู้ การค้นคว้า และการเขียน ตามลำดับ

มันไม่ใช่ทางลัด แต่มันเป็นทางที่สั้นที่สุดจริง ๆ

จากอีบุ๊ค #ปล่อยให้ความเปลี่ยนแปลงพาไป / วินทร์ เลียววาริณ

สั่งได้ทางเว็บและ The Meb