สมมุติว่า (1)

วินทร์ #1001 : “สมัยที่ผมอยู่นิวยอร์ก มีหนังอินดี้แปลก ๆ มาฉายบ่อย ๆ ทว่าตั้งแต่กลับจากเมืองนอกมาอยู่เมืองไทย ผมหาหนังอินดี้ดูยากจัง บ้านเราฉายแต่หนังกระแสหลักจากฮอลลีวูด นายทุนเป็นคนกำหนดชีวิตเรา สั่งว่าเราควรดูหนังเรื่องนี้เรื่องนั้น”

วินทร์ #4243 : “โรงหนังบ้านเราเยอะนะ แต่หนังที่ฉายมีน้อย”

วินทร์ #1001 : “มันทำให้ผมนึกได้ว่า ศาสนาก็เหมือนภาพยนตร์ มีค่ายหนังกระแสหลักหรือ เมน สตรีม ใหญ่ ๆ อยู่ 3-4 ค่าย ที่เหลือเป็นค่ายหนังอินดี้”

วินทร์ #4243 : “คุณก็สังกัดค่ายหนังอินดี้ไม่ใช่หรือ? แล้วอยู่บริษัทไหน”

วินทร์ #1001 : “โดยคำนิยาม ผมเป็นหนึ่งใน 36 เปอร์เซ็นต์นั่นก็จริง แต่ในทางปฏิบัติ ผมก็ปนอยู่ใน 64 เปอร์เซ็นต์ หากเราก้าวพ้นจากคำจำกัดความของศัพท์แสงของศาสนาต่าง ๆ ผมก็อยู่ทั้งสองฝั่งนั่นแหละ ผมชอบหลักการปล่อยวางความยึดมั่นถือมั่นของพุทธ ชอบหลักการปล่อยวางจากทวิลักษณ์และสิ่งรัดรึงทั้งปวงของเซน ผมชอบหลักอกรรมของเต๋า ผมชอบหลักการรักคนอื่นของคริสต์ ผมยังชอบหลักคิดของฟิสิกส์จักรวาลวิทยา ชอบหลักความไม่แน่นอนของอนุภาค ดังนั้นหากจะบังคับให้จัดประเภทจริง ๆ ละก็ ผมน่าจะใกล้พวก Secular Humanism มากกว่า”

วินทร์ #2009 : “ผมไม่เคยได้ยินคำนี้มาก่อน มันเป็นยังไง?”

วินทร์ #1001 : “Secular แปลว่าไม่มีศาสนา, ไม่เกี่ยวกับศาสนา ส่วน Humanism คือลัทธิมนุษยนิยม Secular Humanism ไม่จัดว่าเป็นศาสนา มันเป็นวิธีมองโลกอย่างหนึ่ง รวมวิทยาศาสตร์เข้ากับตรรกะ Secular Humanism เห็นว่าความจริงต้องผ่านการพิสูจน์ ไม่ใช่ด้วยความเชื่อความศรัทธา กระบวนการหนึ่งที่ใช้คือวิทยาศาสตร์ ทดลอง สืบค้นความจริงโดยใช้ตรรกะ เหตุผล หลักฐาน มองโลกไม่ใช่แค่ปัจเจก แต่มองภาพรวม ไม่เชื่อเรื่องชาติหน้า เชื่อเรื่องชาตินี้ เดี๋ยวนี้ การทำชาตินี้ให้ดีมีความหมาย สร้างโลกใหม่ให้ดีขึ้น เรียนรู้จากประวัติศาสตร์ ที่สำคัญมีจรรยาบรรณ ศีลธรรม ความยุติธรรม ความประพฤติที่เหมาะสม ไม่เอาเปรียบใคร”

วินทร์ #2009 : “ฟังดูกว้าง...”

วินทร์ #1001 : “ใช่ มันกินพื้นที่ของ ‘คนมีศาสนา’ ด้วย นักวิทยาศาสตร์จำนวนมากอยู่ในกลุ่มนี้ เช่น ไอแซค อสิมอฟ, อาร์เธอร์ ซี. คลาร์ก, คาร์ล เซเกน, ริชาร์ด ดอว์กินส์, ริชาร์ด ไฟน์แมน, นิโคลา เทสลา, นีลส์ บอหร์ ฯลฯ คุณเชื่อมั้ยว่านักวิชาการบางคนจัดพระพุทธองค์กับขงจื๊อในกลุ่ม Secular Humanism เช่นกัน”

วินทร์ #1009 : “จริงหรือ? แปลก...”

วินทร์ #1001 : “ไม่แปลกหรอก เพราะกระบวนการคิดของพระพุทธเจ้าก็คือกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ทดลองจนพบความจริง ทรงเชื่อเรื่องชาตินี้ ทำชาตินี้ให้ดี เพราะสรรพสิ่งเป็นอิทัปปัจจยตา นี่ก็คือวิธีคิดแบบนักวิทยาศาสตร์นั่นเอง และวิธีคิดแบบนี้ก็ใช้ได้กับทุกเรื่อง ไม่จำกัดเฉพาะเรื่องจิตวิญญาณ น่าเสียดายที่มีคนนำหลักการของพระองค์ไปปู้ยี่ปู้ยำจนเละเทะ กลายเป็น ‘พุทธสะดวกซื้อ’ ไป”

วินทร์ #1009 : “แต่คนก็เชื่อ”

วินทร์ #1001 : “เป็นกรรมของสัตว์จริง ๆ คนไม่มีปัญญาย่อมตกเป็นเหยื่อเสมอ”

วินทร์ #9009 : “ผมเห็นด้วยว่าขงจื๊อเป็น secular humanist เเต่พระพุทธเจ้าไม่น่าใช่”

วินทร์ #1001 : “ทำไม?”

วินทร์ #9009 : “แนวคิดของพุทธพูดถึงอิทัปปัจจยตา-ปฏิจจสมุปบาท ซึ่งเป็นกฎธรรมชาติ หรือเป็นสิ่งที่เป็นไปตามธรรมชาติ ผลมาจากเหตุ เหตุมาจากผล นี่ก็คือธรรมชาติ ดังนั้นแนวคิดพุทธน่าจะเข้าข่าย Naturalism มากกว่า secular humanism”

วินทร์ #1001 : “ผมว่าหลักอิทัปปัจจยตา ผลมาจากเหตุ เหตุมาจากผล ก็คือวิธีคิดแบบนักวิทยาศาสตร์ต่างหาก”

วินทร์ #9009 : “ก็แล้วแต่มุมมองและการให้คำจำกัดความ”

วินทร์ #1001 : “แล้วคุณ?”

วินทร์ #9009 : “ผมไม่น่าจะเป็นกลุ่มย่อยไหนที่คุณร่ายมา การไม่มีศาสนาของผมเป็นเพราะผมเห็นว่าศาสนาส่วนใหญ่ยังผูกกับคำว่าเป้าหมาย หรือความหมายแท้จริงของชีวิตอยู่ ผมมองไม่เห็นว่าทำไมชีวิตต้องมีความหมาย หรือเป้าหมาย เราเลือกที่จะมองว่านี่เป็นปัญหา นั่นเป็นปัญหา เราไม่ชอบมองว่านี่เป็นอย่างนี้ นั่นเป็นอย่างนั้น มันไม่มีปัญหาหรือมีปัญหา”

วินทร์ #2009 : “นี่ก็คือเซน”

วินทร์ #9009 : “มันเรียกว่าอะไรก็คงไม่สำคัญ”

วินทร์ #1009 : “ผมสงสัยว่าโลกจะเป็นยังไงหากไม่มีพระพุทธเจ้า”

วินทร์ #1001 : “ก็เหมือนทฤษฎีสัมพัทธภาพของไอน์สไตน์นั่นแหละ ผมเชื่อว่าช้าหรือเร็วก็ต้องมีคนคิดหลักพุทธออกมาจนได้”  วินทร์ #1009 : “ไม่น่าจะง่ายอย่างนั้น”

วินทร์ #1001 : “คุณเคยได้ยินชื่อมหาวีระมั้ย?”

วินทร์ #1009 : “ไม่เคย เป็นพระหรือ?”

วินทร์ #1001 : “ใช่”

วินทร์ #1009 : “อยู่วัดไหน?”

วินทร์ #1001 : “ท่านมรณภาพไปสองพันกว่าปีแล้ว”

วินทร์ #1009 : “อ้าว! เหรอ! ท่านเป็นใคร?”

วินทร์ #1001 : “เป็นศาสดาของศาสนาเชน”

วินทร์ #1009 : “เซน?”

วินทร์ #1001 : “ไม่ใช่เซน แต่คือเชน”

วินทร์ #1009 : “เชน? ชื่อศาสนาหรือ? ไม่เคยได้ยินมาก่อนในชีวิต”

วินทร์ #1001 : “มหาวีระเป็นชาวอินเดีย เกิดในยุคเดียวกับพระพุทธเจ้านั่นแหละ และมีชาติกำเนิดคล้ายกันด้วย เป็นโอรสของพระสิทธารถ นามแรกคือ วรรธมาน จะว่าไปแล้ว ชีวิตของพระองค์คล้ายคลึงกับเจ้าชายสิทธัตถะมาก เก่งและฉลาดพอกัน ร่ำเรียนวิชามาเหมือนกัน ตอนประสูติ โหรก็ทำนายว่าจะได้เป็นจักรพรรดิหรือศาสดาเหมือนกัน ทรงศึกษาวิชาต่าง ๆ ทั้งศาสตร์และศิลป์ แต่ทรงเลือกทางสายนักบวช”

วินทร์ #1009 : “แล้วเปลี่ยนชื่อจาก วรรธมาน เป็น มหาวีระ ตอนบวช?”

วินทร์ #1001 : “เปล่า วันหนึ่งขณะที่เจ้าชายวรรธมานทรงเล่นกับพระสหายในวัง ช้างพลายเชือกหนึ่งตกมันหลุดเข้าไปในเขตอุทยาน ไล่ทำร้ายคน ใคร ๆ ก็วิ่งหนี แต่เจ้าชายวรรธมานทรงรอจังหวะอยู่อย่างพระทัยมั่นคง พอช้างพุ่งมาถึงองค์ ก็ทรงจับงวงกระโจนขึ้นไปบนหลังช้าง และบังคับมันกลับไปที่โรงช้าง ความนี้แพร่ไปทั่ว เจ้าชายจึงได้รับพระนามใหม่ว่า มหาวีระ แปลว่ายอดผู้กล้า...

“ราชวงศ์ของมหาวีระเป็นผู้ปฏิบัติธรรมอย่างเคร่งครัด พระบิดาและพระมารดาทรงบำเพ็ญทุกรกิริยาอดอาหารจนสิ้นพระชนม์ มหาวีระเศร้าพระทัย ก็คิดออกจากวังไปปลีกวิเวก พระเชษฐาทรงทัดทานไว้ แต่ผ่านไปจนมหาวีระพระชนมายุสามสิบพรรษา ก็เสด็จออกจากวังไป เปลี่ยนสถานะเป็นสามัญชน มุ่งหาทางหลุดพ้น ในช่วงนั้นไม่พูดจากับใครเลยสักคำเดียว ที่น่าแปลกก็คือมหาวีระออกบวชอายุสามสิบ พระพุทธเจ้าออกบวชอายุยี่สิบเก้า ในวัยที่กำลังหนุ่มแน่น สมองยังทำงานได้เต็มที่...”

วินทร์ #4244 : “แปลกนะ ผมไม่เคยได้ยินชื่อมหาวีระมาก่อน”

วินทร์ #2009 : “เล่าเรื่องของท่านมหาวีระต่อเถอะ”

วินทร์ #1001 : “วันหนึ่งมหาวีระจาริกถึงทุ่งเลี้ยงแพะ เจ้าของแพะขอให้เขาช่วยดูแลฝูงแทนเพื่อตนจะกลับไปทำธุระในหมู่บ้าน มหาวีระรับคำ ไม่นานหมาป่าตัวหนึ่งเข้ามากินแพะโดยที่มหาวีระช่วยไม่ทัน เมื่อเจ้าของแพะกลับมาเห็นเข้าก็โกรธ เข้าทำร้ายร่างกายจนมหาวีระเลือดโซมกาย แต่นักบวชไม่ต่อสู้ เจ้าของแพะจึงรู้สึกผิดและยอมรับนับถือหลักอหิงสาของมหาวีระ เหตุการณ์นี้ทำให้คนรู้จักมหาวีระในวงกว้างขึ้น...

“มหาวีระทรงบำเพ็ญเพียรอยู่สิบสองปี ไม่พูดจากับใคร ในที่สุดก็เข้าใจหลักธรรม จึงเริ่มเผยแผ่ธรรมของตน นี่คือกำเนิดของศาสนาเชน แนวคิดของศาสนาเชนก็คล้ายพุทธ คือกล่าวถึงทุกข์ และทางดับทุกข์คือการตัดตัณหาออกไป เชนยังใช้หลักอหิงสา ไม่ทำร้ายใคร แม้แต่มดปลวกหรือต้นหญ้า เชนปฏิเสธอำนาจเหนือธรรมชาติ ชนชั้นวรรณะ การเคารพรูปปั้น เชนเชื่อว่าทางพ้นทุกข์คือการปฏิบัติชอบ ไม่ใช่การอ้อนวอนเทพ จะเห็นว่าศาสนาเชนกับศาสนาพุทธมีส่วนคล้ายกันอยู่มาก และเกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกัน อินเดียตอนนั้นเป็นที่ชุมนุมนักบวชลัทธิต่าง ๆ เพื่อหาทางพบความจริงสูงสุดหรือธรรมสูงสุด แนวคิดก็อาจซ้อนกันได้เป็นเรื่องธรรมดา...”

วินทร์ #4244 : “คุณจึงบอกว่าช้าหรือเร็ว ก็ต้องมีคนคิดหลักพุทธได้”

วินทร์ #1001 : “ใช่แล้ว และบางทีถ้าเจ้าชายสิทธัตถะไม่ทรงผนวช ศาสนาเชนอาจแพร่หลายไปแทนที่พุทธก็ได้ มีปัจจัยและตัวแปรมากมายที่กำหนดว่าทำไมเราจึงมีศาสนาที่เราเห็นในตอนนี้ มันเป็นผลที่มาจากเหตุของการเกิดมนุษย์บนโลกนี้ พูดง่าย ๆ คือ หากตัวแปรเปลี่ยนไปในช่วงต้นของชาติพันธุ์มนุษย์ ศาสนาในโลกตอนนี้ก็อาจไม่ใช่อย่างที่เรามี”

วินทร์ #3365 : “ผมตามคุณไม่ทัน...”

วินทร์ #1001 : “พวกคุณเคยได้ยินชื่อ พระเจ้าอโศกมหาราช ใช่ไหม?”

วินทร์ #3365 : “เคยได้ยิน แต่จำไม่ได้แล้วว่าเป็นใคร”
วินทร์ #1001 : “พระเจ้าอโศกฯทรงเป็นจักรพรรดิอินเดียในช่วง พ.ศ. 270 - พ.ศ. 311 ทรงเป็นพระโอรสของพระเจ้าพินทุสารแห่งราชวงศ์โมริยะ ปกครองแคว้นมคธ เมืองหลวงคือ ปาฏลีบุตร เป็นจักรพรรดิที่โหดเหี้ยม ชอบรบราฆ่าฟัน อย่าว่าแต่ศัตรูเลย แม้แต่พวกของพระองค์เอง พระองค์ก็ฆ่าเอาง่าย ๆ เหมือนกัน แม้แต่นางสนมของพระองค์ ถ้าไม่พอพระทัยก็ฆ่าทิ้งเอาง่าย ๆ เล่ากันว่าครั้งหนึ่งเหล่านางกำนัลหักกิ่งต้นอโศก พระองค์กริ้วมาก สั่งเผานางกำนัลทั้งเป็น จนได้รับสมญานามว่า จัณฑาโศกราช คำว่า จัณฑ แปลว่าดุร้ายหยาบช้า จัณฑาโศกราช จึงแปลว่าพระเจ้าอโศกผู้ดุร้าย ฆ่าคนเป็นว่าเล่น แต่วันหนึ่งพระองค์ก็ทรงเปลี่ยนไป”

วินทร์ #3365 : “เกิดอะไรขึ้น?”

(ยังมีต่อ)

วินทร์ เลียววาริณ
13-9-26

จากหนังสือ วินทร์-วินทร์ Situation
สารคดีเกี่ยวกับปรัชญา ศาสนา วิทยาศาสตร์ 
อ่านฟรีที่เพจนี้ก็ได้ แต่ถ้าเก็บไว้เป็นเล่ม ก็อ่านได้ถึงลูกหลาน 
ราคาแค่ 225.- เท่านั้น หนังสือหมดเมื่อไร จะไม่ตีพิมพ์ใหม่แล้ว