ละหมาด (1)

วินทร์ #5789 : “ขณะที่ศาสนาคริสต์และพุทธเผยแผ่ไปในมุมต่าง ๆ ของโลก ราว 570 ปีหลังพระเยซูสิ้นพระชนม์ ที่เมืองเมกกะ ซึ่งคือแผ่นดินซาอุดิอาระเบียในปัจจุบัน ครอบครัวอาหรับเผ่าคูเรชครอบครัวหนึ่งให้กำเนิดทารกชาย ตั้งชื่อว่า มุฮัมหมัด ผ่านไปสองเดือนทารกก็กำพร้าพ่อ และอายุไม่กี่ขวบ เขาก็กำพร้าแม่ไปอีกคน...

“เมื่อกำพร้าพ่อแม่ มุฮัมหมัดไปอยู่กับลุง อะบู ทาลิบ ซึ่งเลี้ยงเขาจนโต ครอบครัวของมุฮัมหมัดเคร่งครัดศาสนา มุฮัมหมัดช่วยงานเป็นพ่อค้า เดินทางไปค้าขายตามที่ต่าง ๆ เขาเดินทางไปถึงซีเรีย มุฮัมหมัดเป็นคนช่างคิด กตัญญู พูดจาสุภาพเรียบร้อย อ่อนนอกแข็งใน มุฮัมหมัดไม่มีโอกาสเข้าโรงเรียน ทำมาค้าขายในแดนไกล การค้าขายในต่างแดนยุคนั้น พ่อค้าต้องเชี่ยวชาญและต่อสู้เป็น เพราะมีความขัดแย้งกับเผ่าอื่น ๆ และมีโจรผู้ร้ายด้วย มุฮัมหมัดเดินทางค้าขายไปจรดมหาสมุทรอินเดียและทะเลเมดิเตอเรเนียน ได้ชื่อว่าเป็นคนซื่อตรง ไว้ใจได้...

“เมกกะเป็นเมืองของชาวอาหรับเผ่าคูเรช ซึ่งเป็นพวกค้าขาย ชนเผ่าคูเรชมีหน้าที่รักษาศิลาดำ หินศักดิ์สิทธิ์แห่งกาบา ปูชนียวัตถุของวิหารกรุงเมกกะ เชื่อกันว่ามีอายุสืบมาจากสมัยอดัมกับอีฟ เผ่าคูเรชผู้รักษามีหน้าที่ต้อนรับ อำนวยความสะดวก จัดหาน้ำดื่มให้คนเดินทางต่างถิ่น ซึ่งจำนวนมากมาจากอินเดีย ซีเรีย เวลานั้นเมกกะเป็นศูนย์กลางการค้า แม้ไม่ได้เรียนหนังสือ แต่มุฮัมหมัดก็เรียนรู้จากการสนทนากับนักเดินทางอื่น ๆ สิ่งหนึ่งที่สร้างความแตกต่างแก่เขา การพบปะกับนักเดินทางต่างแดนทำให้มุฮัมหมัดมีโอกาสศึกษาหาความรู้จากแดนไกล ซึ่งประกอบด้วยศาสนายิว ศาสนาพราหมณ์ และศาสนาพุทธ ทำให้เขามีความรู้เรื่องศาสนาดี ตำนานเล่าว่าเขาพบนักบวชผู้หนึ่งซึ่งทำนายว่าเขาจะได้เป็นศาสดารับสารจากพระเจ้า...”

วินทร์ #4243 : “ไม่รู้เป็นเรื่องบังเอิญหรือตั้งใจ ผมรู้สึกว่าศาสดาของทุกศาสนามีตำนานแบบนี้ ศาสนาเชนกับพุทธมีโหรทำนายว่าจะเป็นศาสดาที่ยิ่งใหญ่ พระเยซูก็มีคำทำนายว่าจะเป็นผู้ยิ่งใหญ่ที่มาช่วยมนุษย์ มันอาจเป็นเรื่องที่เขียนขึ้นมาทีหลังเพื่อยกย่องก็ได้”

วินทร์ #2009 : “ก็ไม่แปลกอะไร แทบทุกศาสนาก็มีเรื่องแบบนี้”

วินทร์ #5789 : “มุฮัมหมัดแต่งงานกับหญิงหม้ายคนหนึ่งนาม คาดีจาห์ เมื่อมีเวลาว่างก็ชอบหลบไปปลีกวิเวกและสวดมนต์ในถ้ำบนภูเขา นานครั้งละหลายสัปดาห์ เมื่ออายุสี่สิบ คืนหนึ่งในเดือนรอมฎอน เทวดาเกเบรียลมาเยือนเขา เขาบอกภรรยาว่าเขาได้รับสารจากพระผู้เป็นเจ้าเป็นครั้งแรก นางผู้รักเขาก็บอกว่า เทพนิมิตแปลว่าเขาได้รับเลือกเป็นนบีสืบทอดคำสอนจากพระเจ้า...

“คาดีจาห์มีส่วนช่วยเขาอย่างมากเมื่อเริ่มประกาศศาสนาใหม่ มุฮัมหมัดประกาศศาสนาครั้งแรกที่กาบา จุดที่คนจากถิ่นต่าง ๆ มาพบกัน กาบาจึงเป็นจุดที่ชาวมุสลิมทั่วโลกไปสักการะ เช่นเดียวกับสังเวชนียสถานของชาวพุทธ เขาเทศนาว่าพระเจ้ามีหนึ่งเดียว และทางหลุดพ้นคือการศิโรราบต่อพระเจ้า ให้พระองค์นำทาง...

“คำสอนของเขามีอุปสรรคและถูกต่อต้านมาก พวกที่ต่อต้านเขามากที่สุดก็คือพวกคูเรชของเขาเองซึ่งไม่เห็นด้วยกับแนวคิดใหม่ของเขา แต่อิสลามก็แพร่หลายกว้างขึ้นเรื่อย ๆ มุฮัมหมัดมีสาวกมากขึ้น ๆ จนทางการเริ่มเห็นเขาเป็นภัย หลายปีแรกนั้นเกิดการต่อต้าน  การต่อสู้กัน ทำร้ายกัน เมืองเมกกะกลายเป็นจุดชุมนุมความขัดแย้ง จนในที่สุดมุฮัมหมัดและสาวกก็ตัดสินใจหนีออกจากเมกกะไปตั้งหลักที่เมืองยาทริบ”

วินทร์ #2009 : “ไม่ใช่เมืองเมดินาหรอกหรือ?”

วินทร์ #5789 : “ก็คือเมืองเดียวกัน ในอดีตชื่อ ยาทริบ พอถึงสมัยของมุฮัมหมัดเปลี่ยนชื่อเป็นเมดินา หมายถึงเมืองของท่านนบี ที่เมดินา ชาวเมืองต้อนรับเขาดียิ่ง และอิสลามก็เริ่มตั้งหลักได้ ชาวบ้านสร้างมัสยิดหรือสุเหร่าแห่งแรก”

วินทร์ #4243 : “ผมสังเกตว่า ในมัสยิดไม่มีรูปปั้นใด ๆ”

วินทร์ #5789 : “ใช่ ไม่เหมือนศาสนาและลัทธิอื่น ทั้งนี้เพราะหลักการของมุฮัมหมัดคือไม่เคารพสิ่งสักการะใด แต่มีการสวดมนต์มาก จะว่าไปแล้ว อิสลามเป็นศาสนาที่น่าจะเน้นการสวดมนต์มากที่สุด...

“ชีวิตของมุฮัมหมัดที่เมดินาห่างไกลจากความสะดวกสบาย ต้องอดมื้อกินมื้อ พวกเขาจึงต้องช่วยเหลือกัน เป็นที่มาของหลักข้อหนึ่งของมุสลิมคือแบ่งรายได้ส่วนหนึ่งแก่คนยากไร้ เวลานั้นพวกคูเรชก็ตามฆ่ามุฮัมหมัด ฝ่ายอื่น ๆ ก็จ้องล้มท่านมุฮัมหมัด การตั้งลัทธิความเชื่อและศาสนาใหม่ในสมัยโน้น มักถูกมองว่ากำลังพยายามยึดอำนาจ เช่นเดียวกับพระเยซูผู้ถูกฆ่าตายเพราะเหตุผลนี้...

“สำหรับมุฮัมหมัดไม่ได้จบอย่างพระเยซู แปดปีต่อมาเมื่อพร้อม ด้วยกำลังคนหมื่นคนก็ยึดเมืองเมกกะ แต่เชื่อว่าจริง ๆ กำลังไม่ถึงหมื่น แต่ใช้กลยุทธ์กระจายข่าว และจุดโคมไฟหมื่นดวง ก็ยึดเมืองสำเร็จ”

วินทร์ #4243 : “คล้ายขงเบ้งหลอกศัตรู”

วินทร์ #2009 : “นี่คงเป็นที่มาของการกล่าวหาว่าพระมุฮัมหมัดเผยแผ่ศาสนาด้วยอาวุธ”

วินทร์ #5789 : “ก็แล้วแต่มุมมองครับ เพราะหากไม่ทำอย่างนั้น เขาก็ต้องตาย แต่ละศาสนาก็มีเรื่องทำนองนี้ ศาสนากับเรื่องการใช้กำลังแยกกันไม่ค่อยออก เมื่อยึดเมืองเมกกะได้แล้ว ก็ทำลายรูปปั้นพระเจ้าต่าง ๆ ทิ้งทั้งหมด หลังจากนั้นศาสนาอิสลามก็เป็นศาสนาหลักของแผ่นดินอาหรับ จากคาบสมุทรอาหรับเผยแผ่ออกไปทั่วโลก ในยุคแรกส่วนมากใช้กำลังทหาร จากอาหรับไปถึงยุโรป อินเดีย จักรวรรดิออตโตมัน คาบสมุทรบอลข่าน จีน และอินโดนีเซีย ซึ่งมีประชากรมุสลิมมากที่สุดในโลก ชาวมุสลิมทั่วโลกราว 1.5 พันล้านคน เป็นลำดับที่สองรองจากศาสนาคริสต์ แผ่ไปทั่วตะวันตก เข้าไปในแอฟริกา ยุโรป และเอเชียกลาง และต่อไปถึงเอเชียอาคเนย์ แต่ละที่ก็ผสมผสานวัฒนธรรมท้องถิ่นเข้าไป”

วินทร์ #4243 : “ผมสังเกตว่าอิสลามมีอะไรหลายอย่างที่คล้ายศาสนายิวนะ  เช่นการหันหน้าไปยังที่ตั้งเมืองของศาสดา”

วินทร์ #1001 : “จริงครับ มุฮัมหมัดชื่นชอบศาสนายิวซึ่งนับถือพระเจ้าองค์เดียวเช่นเดียวกัน เมื่อถึงเวลาสวดมนต์จะเห็นชาวยิวหันหน้าไปทางที่ตั้งขอเมืองเยรูซาเลม นี่ก็น่าจะเป็นที่มาของธรรมเนียมคล้ายกัน นั่นคือไม่ว่ามุสลิมไปที่ไหนในโลก เวลาสวดมนต์จะหันหน้าไปทางที่ตั้งของเมืองเมกกะ”

วินทร์ #5789 : “มุฮัมหมัดครองตัวสมถะตลอดชีวิต ไม่ใช้เครื่องนุ่งห่มพิเศษ อาศัยอยู่ในบ้านดินเล็กๆ หลังเดิม จนกระทั่งตาย ก่อนตายสั่งให้ภรรยา ไอชา ภรรยาอีกคนหนึ่ง บริจาคข้าวของที่มีในบ้านแก่คนยากไร้จนหมดสิ้น กล่าวว่า ‘เราจะไม่ไปพบพระอัลเลาะห์ด้วยเงินทองเหล่านี้’ แล้วสิ้นใจในอ้อมแขนภรรยา ก่อนสิ้นลม เอ่ยคำพระเจ้า”

วินทร์ #1001 : “การแตกหน่อของศาสนายิวเป็นอิสลามก็คล้ายกับแตกหน่อเป็นคริสต์ ศาสดาประกาศกทั้งหลายที่ปรากฏในศาสนายิวและคริสต์ก็อยู่ในอิสลามด้วย แต่การตีความและระดับการยกย่องต่างกัน มุสลิมเชื่อว่าศาสดาคนแรกคือ อดัม คนสุดท้ายคือมุฮัมหมัด จุดเปลี่ยนเป็นคริสต์คือพระเยซู จุดเปลี่ยนเป็นอิสลามคือมุฮัมหมัด มุสลิมเชื่อว่ามุฮัมหมัดคือผู้รับสารจากพระผู้เป็นเจ้าเป็นคนสุดท้าย”

วินทร์ #5789 : “คำว่า อิสลาม รากศัพท์แปลว่าการถวายตัว มีความนัยว่า การถวายตัวต่อพระผู้เป็นเจ้าคือสันติ ถ้าไม่ถวายตัวก็ไม่เกิดสันติ ส่วนคำว่า มุสลิม มีความหมายว่าผู้รักสันติโดยมอบตัวแก่พระเจ้า อิสลามนับถือศาสดาหลายคนของศาสนายิวและคริสต์ เช่น เอแบรม หรือ อับราฮัม หรืออิสลามเรียก อิบราฮิม โนอาห์ โมเสส พระเยซู แต่ไม่เชื่อว่าเป็นพระบุตรของพระเจ้า...

“หลายเรื่องของอิสลามก็คล้ายศาสนาอับราฮัมอื่น ๆ เช่น ชาวมุสลิมเชื่อเรื่องวันพิพากษา คนดีไปสวรรค์ คนเลวไปนรก แต่เมื่อเทียบกับศาสนาคริสต์และศาสนายิว ชาวมุสลิมเชื่อว่าศาสนาอิสลามเป็นเวอร์ชั่นที่ถูกต้อง”

วินทร์ #1001 : “คัมภีร์สูงสุดของอิสลามคือ อัลกุรอาน มุสลิมเชื่อว่าพระผู้เป็นเจ้าทรงสร้างจักรวาลและโลก เป็นหนึ่งเดียว ไม่ได้แบ่งภาคเป็น Trinity แบบคริสต์ ทุกอย่างในจักรวาลดำเนินไปตามแผนและการออกแบบของพระองค์ ไม่มีอะไรเกิดขึ้นมาโดยไม่มีเหตุผล ไม่มีความบังเอิญ เมื่อถึงวันสิ้นโลก มนุษย์จะถูกตัดสินความดีความชั่วตามที่ได้กระทำขณะอยู่บนโลก เป้าหมายของชาวมุสลิมคือรับใช้พระเป็นเจ้า”

(ยังมีต่อ)

วินทร์ เลียววาริณ
15-11-26

QA 42 14 พฤศจิกายน 2569

สองคำถาม

คนไทยมองการณ์ไกลเป็นไหม

ใช้เงินอย่างไรให้คุ้มค่า

หลังปิดร้านตอนค่ำคืน ร้านอาหารฟาสท์ฟู้ดบางแห่งในต่างประเทศคุ้ยถังขยะเก็บเอาเศษอาหารขึ้นมา หามิได้... พวกเขาไม่ได้เอามันกลับบ้านไปเป็นอาหารของหมาหรือหมู แต่ทำเพื่อการศึกษาวิเคราะห์ การค้นหาว่ามีอะไรเหลืออยู่ในถังขยะ ทำให้รู้ว่าอาหารชนิดใดบ้างที่ลูกค้ากินไม่หมด มากเท่าใด ด้วยการศึกษาขยะ พวกเขาจึงสามารถรู้อย่างเป็นรูปธรรมว่า ลูกค้าชอบและไม่ชอบอาหารจานใด เพื่อปรับปรุงคุณภาพของสินค้าให้ดีขึ้น

เชอร์ล็อค โฮล์มส์ ยอดนักสืบในนิยาย รวมทั้งนักสืบทั้งหลายในชีวิตจริง ก็มักค้นหาหลักฐานที่นำไปสู่การคลี่คลายคดีจากถังขยะ สิ่งเล็ก ๆ น้อย ๆ เพียงชิ้นเดียวที่คนส่วนใหญ่มองข้ามอาจนำไปสู่การปิดคดีที่ดูเหมือนจะเป็นไปไม่ได้

ในช่วงปีแรก ๆ ที่ผมริเขียนหนังสือ ต้นฉบับเรื่องสั้นที่ส่งไปตามนิตยสารต่าง ๆ ส่วนใหญ่หายสาบสูญไปใน 'สามเหลี่ยมเบอร์มิวดา' ใต้โต๊ะของบรรณาธิการ มีเพียงบางชิ้นเท่านั้นที่ถูกส่งคืนมาพร้อมคำวิจารณ์ แม้แต่หลังจากที่ได้รับรางวัลวรรณกรรม เรื่องสั้นหลายเรื่องก็ยังลงตะกร้าอยู่เช่นเดิม (พิสูจน์ให้เห็นว่ารางวัลไม่ได้ช่วยทำให้เขียนดีขึ้น)

ผมไม่ใช่นักเขียนคนแรกและคนสุดท้ายที่คลุกคลีกับตะกร้าต้นฉบับขยะ นักเขียนแทบทุกคนล้วนเคยผ่านการถูกปฏิเสธเรื่องจากสำนักพิมพ์ บรรณาธิการนิตยสารมาก่อน แต่หากลองมองในด้านดี จะเห็นว่าตะกร้าเปิด 'โอกาสที่สอง' ให้นักเขียนกลับไปทบทวนผลงานของตนเองอย่างดียิ่ง

หากนักเขียนลองเปลี่ยนบทบาทมาเป็นหนอนหนังสือ กระโดดลงไปแทะต้นฉบับที่ถูกทิ้งขว้างในตะกร้า อาจมีโอกาสมากกว่าที่จะพัฒนาตนเองจนเป็นนักเขียนชั้นดี เพราะเรียนรู้ข้อผิดพลาดของตนเองจาก 'งานขยะ' เหล่านั้น

การรับคำวิจารณ์เพื่อนำมาแก้ไขปรับปรุงตนเองเป็นเรื่องสำคัญ การวิเคราะห์หาจุดผิดพลาดจาก 'กองขยะ' ยิ่งสำคัญกว่า

หลายคนมีสารอีโก้ในตัวสูง ไม่ยอมรับว่างานของตนอ่อนด้อย พวกเขาอาจจะถูก แต่ก็อาจผิดได้เช่นกัน แน่นอน รสชาติของการถูกวิจารณ์งานในเชิงลบไม่อร่อยนัก แต่สุภาษิตโบราณ "หวานเป็นลม ขมเป็นยา" ยังใช้การได้ดีเสมอ

หากเรายอมรับว่าเราอาจผิดได้ เราก็อาจลดทิฐิลงบ้าง และลองวิเคราะห์คำวิจารณ์เหล่านั้นดู บ่อยครั้งผมพบว่า ด้วยทัศนคตินี้ ตนเองสามารถพัฒนางานได้มากมายจากการศึกษาความผิดพลาด

นักเขียนชาวจีน โกวเล้ง เริ่มงานเขียนนวนิยายช่วงแรกด้วยงานขยะ แม้แต่ตัวเขาเองยังบอกว่า งานที่ตนเขียนในระยะแรกเป็นงานชั้นเลว แต่เขาก็เรียนรู้จากขยะของตน และพลิกแพลงปรับตัวจนสามารถสร้างสรรค์งานชั้นดีในกาลต่อมา

หากไม้เรียวสร้างคนเป็นนายกฯ ตะกร้าก็สร้างคนเป็นนักเขียนมาทุกยุคเช่นกัน เช่นเดียวกับแม่ค้า ช่างตัดผม คนขายลูกชิ้น ฯลฯ

อาหารที่ติดตรารับประกันความอร่อยทั้งหลาย ก็ล้วนผ่านการเคี่ยวกรำจากอาหารรสชาติ 'ไม่เอาอ่าว' สู่ระดับ 'ชวนชิม' ทั้งสิ้น

โลกของการทำงานทุกวันนี้แข่งขันกันหนักหน่วงขึ้นทุกที และตะกร้าใส่งานขยะก็ใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ คน (หรือองค์กร) ที่ได้เปรียบคือผู้ที่สามารถแทะหาจุดผิดพลาดของตนเองได้เร็วกว่า

การทำความผิดพลาดไม่สำคัญเท่าการเรียนรู้ความผิดพลาดนั้น

โลกเปิดโอกาสให้เราเรียนรู้จากความผิดพลาดเสมอ การพลัดพรากจากคนรักทำให้เรารู้คุณค่าของการอยู่ด้วยกัน การอกหักทำให้รู้คุณค่าของรักครั้งใหม่ การเจ็บป่วยทำให้รู้คุณค่าของสุขภาพดี การสอบตกทำให้รู้คุณค่าของการสอบได้ การทำเงินหายทำให้รู้คุณค่าของเงิน  ฯลฯ

คำชมเป็นของหวาน คำวิจารณ์เป็นยาขม แต่หากไม่รู้จักความขม ไหนเลยจะซาบซึ้งกับความหวานได้เต็มที่

วินทร์ เลียววาริณ
13-11-26