ซื้อได้ในงานหนังสือ หรือจากเว็บไซต์

แกะเขาใหญ่ (bighorn sheep) เป็นสัตว์พื้นเมืองของทวีปอเมริกาเหนือ จัดอยู่ในตระกูลแกะ จุดเด่นของมันคือเขาขนาดใหญ่ซึ่งมันใช้เป็นอาวุธป้องกันตัว ประวัติศาสตร์บันทึกว่าในช่วงรุ่งเรือง มี bighorn sheep หลายล้านตัวในทวีปอเมริกาเหนือ แต่ในช่วงสองร้อยปีนี้จำนวนลดลงเหลือไม่กี่พัน เพราะโรคภัยที่มากับสัตว์เลี้ยงที่ชาวยุโรปพาเข้ามาในอเมริกา และการล่าอย่างไม่ยั้งมือ

ศัตรูของแกะเขาใหญ่คือสิงโตภูเขา (cougar) สัตว์พื้นเมืองอีกชนิดหนึ่ง ชอบล่าแกะเขาใหญ่เป็นอาหาร

มนุษย์บางคนใช้มาตรฐานของคนไปตัดสินชีวิตสัตว์ มองเห็นว่าสัตว์ใหญ่รังแกสัตว์เล็ก “ไม่ยุติธรรม” ก็เข้าไปก้าวก่ายวงจรธรรมชาติ

มีเรื่องเล่าเรื่องหนึ่งว่า ชาวบ้านสงสารแกะเขาใหญ่ถูกสิงโตกิน ก็จับสิงโตภูเขาออกจากพื้นที่ ปรากฏว่าแทนที่แกะเขาใหญ่จะอยู่เย็นเป็นสุข กลับลดจำนวนลง เพราะเมื่อไม่ต้องวิ่งหนีสิงโต ร่างกายอ่อนแอลง ป่วยง่ายขึ้น

...............

ชาวญี่ปุ่นนิยมกินเนื้อปลาสด ยิ่งสดยิ่งเป็นที่ต้องการของตลาด ปัญหาคือการขนส่งที่ไกลขึ้นนานขึ้นทำให้เนื้อปลาที่จับได้ลดความสดและความอร่อยลง

ญี่ปุ่นมีเทคนิคการรักษาปลาสดที่เรียกว่า Ikejime และ Kaimin Katsugyo ทำปลาให้อยู่ในสภาพโคม่า เพื่อรักษาความสดระหว่างการขนส่ง แต่ก็ไม่สะดวกทำกับปลาจำนวนมาก

จึงเป็นที่มาของเรื่องเล่าที่ว่า เรือประมงบางลำติดตั้งแทงค์น้ำขนาดใหญ่บนเรือ ใส่ปลาที่จับได้ในนั้น ภายในแทงค์น้ำมีปลาฉลามตัวหนึ่งว่ายวนอยู่ เมื่อปลาเล็กอยู่ใกล้ฉลาม ก็ต้องว่ายหนีตลอดเวลา เมื่อขึ้นฝั่ง ก็ได้ปลาที่มีชีวิตและเนื้อยังสดอยู่

ไม่ว่าทั้งสองเรื่องนี้จะจริงหรือเท็จ หลักการของมันกลับจริงสำหรับมนุษย์ ทั้งทางด้านกายภาพและวิถีชีวิต

ร่างกายมนุษย์เป็นเครื่องจักรอย่างหนึ่ง เครื่องจักรทุกชนิดย่อมมีความสกปรกจากการทำงาน ระบบน้ำเหลืองเป็นระบบที่ร่างกายสร้างมาเพื่อทำความสะอาด ไม่ให้ป่วย ซึ่งมีที่มาจากการไม่กวาดขยะ

ระบบน้ำเหลืองทำหน้าที่ขนถ่ายพิษและของเสียในร่างกาย เช่น เซลล์ที่ตายเเล้ว แต่ระบบน้ำเหลืองของมนุษย์เราไม่มีปั๊มเหมือนระบบเลือดที่มีหัวใจปั๊มเลือดไปทั่วร่าง เราจึงต้องเคลื่อนไหวเพื่อให้น้ำเหลืองกระจายไปทั่ว ไม่เช่นนั้นน้ำเหลืองในร่างกายก็อยู่กับที่ตามแรงโน้มถ่วงโลก ดังนั้นการเคลื่อนไหวจึงสำคัญ มนุษย์คนใดที่อยู่เฉย ๆ จะอายุสั้น เพราะร่างกายมนุษย์ต้องการเคลื่อนที่

นี่คือเหตุผลที่กระทรวงสาธารณสุขรณรงค์ให้ออกกำลังกายด้วยการเเกว่งเเขน เพราะการแกว่งแขนช่วยกระตุ้นรักแร้ ตำแหน่งที่ตั้งของสถานีต่อมน้ำเหลือง ทำให้ระบบน้ำเหลืองทำงานไหลเวียนดีขึ้น และไม่เจ็บป่วยง่าย การว่ายน้ำก็ได้ผลเช่นเดียวกัน

นี่คือเรื่องกายภาพ

แต่ทางจิตใจและวิถีชีวิตก็เป็นจริงเช่นกัน

เรามักพึงใจกับชีวิตที่มั่นคง-ลงตัว เราสร้างค่านิยมว่า ความสบายคือการอยู่เฉย ๆ

ยิ่งสบายและยิ่งอายุมาก เรายิ่งไม่อยากเสี่ยง ไม่อยากออกจาก ‘comfort zone’ สู่พื้นที่ใหม่ ชีวิตเข้าที่เป็นระบบแล้ว จึงเหมือนเดิมทุกวัน

ทว่าปราศจาก ‘สิงโตภูเขา’ และ ‘ฉลาม’ เราอาจตายได้จริง ๆ เพราะความเฉื่อยและความน่าเบื่อ ขาดความคิดสร้างสรรค์ ขาดการพัฒนา ไม่กระตือรือร้น ไม่รู้สึกว่ามีความท้าทายอะไร ชีวิตก็เฉื่อยลง ๆ

คนบางคนตายตั้งแต่ยังหนุ่มยังสาว ชีวิตที่เหลือก็เป็นเพียงซากร่างที่เดินได้ หมดไฟสร้างสรรค์ องค์กรที่เป็นเสือนอนกินนาน ๆ ก็มักอ้วนอุ้ยอ้าย คิดอะไรไม่เป็น เมื่อเจอปัญหาก็อาจล้มครืนได้อย่างไม่น่าเชื่อ

สัจธรรมชีวิตบอกว่า ปัญหาและอุปสรรคทำให้เราแกร่งขึ้น ถ้าเราไม่ตายก็จะเข้มแข็งขึ้น

ดังนั้นบางทีการเจอ ‘สิงโต’ กับ ‘ฉลาม’ อาจเป็นโชควาสนาอย่างยิ่งก็ได้

คนมีวิสัยทัศน์จึงไม่ยอมอยู่เฉย ๆ ไม่ปล่อยให้ตัวเองเฉื่อยชา ไม่นอนรอความตาย

หาอะไรใหม่ ๆ ทำ สร้างโจทย์ใหม่ ๆ ให้ขบคิด ท้าทายตัวเองอยู่เสมอ เติมเชื้่อเพลิงด้วยด้วยความรู้ใหม่ ๆ ความใฝ่รู้ ความสงสัย การตั้งคำถาม

ตายเพราะ ‘สิงโตภูเขา’ กัด หรือ ‘ฉลาม’ งับ ก็ยังดีกว่าตายเพราะความเฉื่อย และหมดไฟชีวิตตั้งแต่ก่อนหมดลมหายใจ

วินทร์ เลียววาริณ
3-4-26

ผมเริ่มต้นชีวิตสถาปนิกในต่างประเทศ ทำงานในสำนักงานสถาปนิกแห่งหนึ่ง เป็นบริษัทขนาดกลางที่มีสถาปนิกสี่คนเป็นหุ้นส่วน แต่ละคนจึงมีศักดิ์เป็นเจ้านายของผมโดยเท่าเทียมกัน

แทบทุกวันเจ้านายแต่ละคนเข้ามาดูความคืบหน้าของแบบร่างก่อนนำเสนอลูกค้า วิจารณ์งาน และขอ (ก็คือสั่ง) ให้ผมแก้ตาม 'คำแนะนำ' นั้น

หลังจากแก้งานตามคำวิจารณ์ของเจ้านายคนหนึ่งแล้ว เจ้านายอีกคนหนึ่งก็เวียนเข้ามาวิจารณ์งานในอีกแง่มุมหนึ่ง และงานก็ถูกสั่งให้แก้อีกครั้ง

สี่คน สี่ความเห็น สี่รอบที่แก้ไขงาน

ผลก็คืองานเลอะ

เจ้านายคนหนึ่งหัวเราะ บอกว่า "คุณเอาใจทุกคนไม่ได้หรอก ใช้สมองคิดเอา ตัดสินใจทำในสิ่งที่เราเห็นว่าดีที่สุด"

.............................

ผมเริ่มต้นชีวิตคนโฆษณาในประเทศ ทำงานในสำนักงานแห่งหนึ่งซึ่งเป็นบริษัทขนาดกลาง จับงานของลูกค้าขนาดเล็กเป็นส่วนใหญ่

ประสบการณ์การทำงานในวงการพาณิชยศิลป์มานานหลายปีสอนผมว่า ศิลปะมักเดินตามหลังความต้องการของลูกค้า

ทว่ามีแต่คนที่ทำงานในวงการพาณิชยศิลป์ที่เข้าใจดีว่า บ่อยครั้งคนที่เราต้องขายงานให้ผ่านไม่ใช่ลูกค้า หากคือคนในองค์กรนั่นเอง

ในเอเจนซีโฆษณาบางแห่ง ผู้มีอำนาจตัดสินให้นำงานชิ้นหนึ่ง ๆ ไปเสนอลูกค้าหรือไม่คือฝ่ายลูกค้าสัมพันธ์และการตลาด ไม่ใช่ฝ่ายสร้างสรรค์

การแก้ไขงานในเงื่อนไขทางการตลาดเป็นสิ่งที่ทำความเข้าใจได้ไม่ยาก และอาจทำให้งานดีขึ้น (อย่างน้อยก็ในเชิงการตลาด) แต่ไม่เสมอไปโดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อผู้มีอำนาจที่ไม่มีประสบการณ์และรสนิยมสั่งการให้แก้ไข

ตัวอย่างคลาสสิกที่พบเสมอคือ การที่ลูกค้าขอให้ฝ่ายศิลป์ขยายขนาดสินค้าในโฆษณาให้ใหญ่ขึ้น ขยายคำโปรยให้ใหญ่ที่สุด เขียนสรรพคุณสินค้ามากที่สุด

รองรับด้วยเหตุผลคลาสสิก : "ก็ยังมีพื้นที่ว่างไง"

ผลลัพธ์จากการแก้งานตามคำวิจารณ์ทั้งของลูกค้า (บางครั้งรวมญาติของลูกค้า) ฝ่ายการตลาด และฝ่ายสร้างสรรค์พร้อม ๆ กัน มักออกมาคล้าย ๆ กันคือ เลอะและเละ

จุดหนึ่งที่เราอาจยอมเอาใจทุกคน ทั้งที่รู้ว่าผลลัพธ์ออกมาเลอะก็คือ วัฒนธรรมเกรงใจ

คำว่า 'เกรงใจ' เป็นดาบสองคม ทำให้สังคมอยู่อย่างถ้อยทีถ้อยอาศัย แต่เมื่อใช้ในการสร้างสรรค์งาน ก็สามารถทำให้ถอยหลังลงคลองได้เช่นกัน

เมื่อดูตัวอย่างอาชีพบริการทั่วโลก ก็พบว่าไม่มีใครเลยที่ประสบความสำเร็จจากการเอาใจทุกคน

เสื้อผ้า น้ำหอม หนังสือ นิตยสาร ล้วนเข้าไปในทิศทางที่เข้าหาปัจเจกมากขึ้นในการใช้ชีวิตวันต่อวัน คุณอาจประสบหลายสถานการณ์ที่ชวนอึดอัด
ไปกินอาหารที่ตนเองไม่ชอบกับลูกค้า กินเหล้าเพื่อเข้าสังคม ไม่ใช่เพราะชอบ ฯลฯ

สมมุติว่าคุณไปดูหนังที่คุณไม่ชอบเลยกับคนรัก ออกจากโรงหนัง คนรักของคุณเอ่ยว่า "หนังสนุกมาก..."

หากคุณพยักหน้ารับ ก็มีโอกาสอย่างสูงที่คุณต้องไปดูหนังที่คุณไม่ชอบกับเขาหรือเธออีก

มนุษย์ในโลกนี้มีเจ็ดพันล้านคน เราไม่สามารถเอาใจคนส่วนใหญ่ได้

ทว่าการไม่พยายามเอาใจทุกคนไม่ได้หมายความให้เอาแต่ใจตนเองถ่ายเดียว

จริงใจ ยอมรับความแตกต่างของคนอื่น และหาทางอยู่กับคนอื่นอย่างกลมกลืน

วินทร์ เลียววาริณ
2-4-26