หลายปีก่อน ผมเขียน Mini Zen เพื่ออธิบายเรื่องเซนแบบการ์ตูน ไม่คาดหวังว่าจะมีคนอ่านหรือซื้อ แต่ปรากฏว่ามีคนสนใจมากกว่าที่คาด เดิมคิดว่าจะขายได้ 100 ล้านเล่ม ปรากฏว่าได้ถึงพันล้านเล่ม ขายดีกว่า Harry Potter หลายเท่า

ขออภัย! วันนี้ยังไม่ได้กินยา ขอไปกินยาก่อนนะ

.............

กินยาแล้ว เอาละ เริ่มใหม่

หลายปีก่อน ผมเขียน Mini Zen เพื่ออธิบายเรื่องเซนแบบการ์ตูน ไม่คาดหวังว่าจะมีคนอ่านหรือซื้อ แต่ปรากฏว่ามีคนสนใจมากกว่าที่คาดนิดหน่อย จึงเขียน Mini Tao เพราะหลายคนสงสัยว่ามันเป็นยังไง

Mini Tao พอถูไถ พิมพ์ไม่กี่ร้อยเล่ม ขายบ้าง แจกบ้าง

แต่ยังไม่เข็ด เขียนเล่ม 3 Mini Stoic

เล่มนี้เป็นปรัชญากรีกโบราณ ไม่คิดว่าจะขายได้เลย ปรากฏว่าผิดคาด ขายได้ร้อยล้านเล่ม

ขออภัย! ขอกินยาอีกเม็ดนึง

ความจริงคือมีคนสนใจ Mini Stoic มากพอสมควร จึงเกิดอาการฮึกเหิม เขียน Mini Wabi-sabi

เป็นปรัชญาญี่ปุ่นฉบับย่อความ

ผมสนใจวิธีคิด มองชีวิตของญี่ปุ่นมานานแล้ว ก็ถือโอกาสรวมมาเป็นเล่ม ย่อยให้อ่านง่ายๆ

เล่มนี้ยังไม่ได้พิมพ์ รอ pre-order ก่อน

บางคนอาจสงสัยว่า เราอ่านปรัชญาทำไม ยากไม่ใช่หรือ มีประโยชน์อะไร

ตอนเด็กผมก็คิิดอย่างนั้น แต่พอโตขึ้นกลับชอบอ่านปรัชญาเป็นพิเศษ

ปรัชญาทำให้เรามองชีวิตด้วยสายตาของนักคิดต่างๆ ทำให้โลกทัศน์เรากว้างขึ้น และอาจปรับใช้ในชีวิตของเราได้

ยกตัวอย่าง เช่น ปรัชญาสโตอิคบอกว่า "สุขทุกข์เป็นมุมมอง" นี่ใช้ได้ในชีวิตจริงเลย แค่ปรับมุมมอง ทุกข์ก็ไม่เกิด หรือเกิดแล้วหายไปเร็ว

หรือทุกข์เป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ดังนั้นจงรักมัน โอบกอดมัน

นี่คล้ายๆ พุทธ

หรือปรัชญาเต๋าที่ว่า ดำเนินชีวิตไปเหมือนสายน้ำ ไม่ต้องฝืน ไหลตามมันไป นี่ก็ทำให้ชีวิตใจเราสงบลงได้

หนังสือปรัชญาไม่ว่าจะเป็นฉบับเต็มหรือฉบับ Mini เป็นหนังสือที่ต้องอ่านซ้ำ ดังนั้นซื้อเก็บไว้ดีกว่า

นี่ไม่ได้มาป้ายยาให้ซื้อนะ พูดจริงๆ เพราะหนังสือปรัชญาหนึ่งเล่ม สามารถอ่านได้เป็นหลายสิบปี และส่งต่อถึงลูกหลานได้ หลักการมันไม่เปลี่ยนหรอก แต่เราเองนั่นแหละจะเปลี่ยน เมื่อวัยเปลี่ยน โลกทัศน์ของเราก็อาจเปลี่ยน การอ่านเป็นระยะทำให้เรามีปัญญาขึ้น

เอาละ ถ้า Mini Wabi-sabi ขายดี ว่าจะออกเล่ม 5 Miniskirt ไม่รู้จะดีไหม

วินทร์ เลียววาริณ
28-1-26

ป.ล. Mini Wabi-sabi ยังไม่ได้พิมพ์ จะทำ pre-order เร็วๆ นี้

สังเกตมานานแล้ว นักแสดงละครไทยหลายเรื่องเวลาโกรธ เราจะรู้ว่าโกรธ เพราะเขาหรือเธอถมึงทึง แยกเขี้ยว ตาถลน สีหน้าแบบโกรธจัด

ลองเทียบกับหนังฝรั่ง หลายเรื่องเรารู้ว่าตัวละครคนนั้นโกรธจากเรื่องราว และอื่นๆ โดยไม่จำเป็นต้องแยกเขี้ยว ตาถลน

เพราะในชีวิตจริง มีคนมากมายโกรธโดยไม่มีอาการที่ว่ามานี้ แต่เรารู้จากอัปกิริยาหรือปฏิกิริยาทางอื่น เช่น เงียบผิดสังเกต หรือซึม ฯลฯ

แต่อาจเพราะนักแสดงผู้กำกับเคยชินมาแบบนี้ ถ้า ‘นังอิจฉา’ โกรธ สีหน้าต้องเป็นยักษ์เป็นมารอย่างนี้ โทษนักแสดงก็ไม่ได้ เพราะทุกอย่างขึ้นกับผู้กำกับและคนเขียนบท ที่จะสื่อเรื่องและอารมณ์อย่างไร

การเขียนหนังสือก็เหมือนกัน กลารเล่าเรื่อง การเสนออารมณ์และโทนเรื่องขึ้นกับนักเขียนอยากจะบอกนักอ่านแค่ไหน อย่างไร

นักเขียนใหม่ไม่น้อยอยากเล่าเรื่องมาก ก็เล่าเสียจนละเอียด

บางคนบอกหมดทุกอย่าง บอกว่าตัวละครคิดอย่างนี้อย่างนั้น บางคนบอกให้เรารู้หมดว่าพระเอกนางเอกคิดยังไง บางทีก็มีบทสรุปให้เสร็จว่านี่เป็นเรื่องอะไร

ตอนเขียนหนังสือในช่วงสิบปีแรก ผมก็เป็นบ่อย

ถึงเขียนมาสามสิบปี ก็ยังหลุดได้เป็นระยะ

การบอกหมดทำให้เรื่องกร่อยลง หรือขาดความลึก

เปรียบเหมือนไปเที่ยวทัวร์โดยมีไกด์ ไม่ใช่มีไกด์แล้วไม่ดี แต่หากไกด์บอกทุกอย่าง จนมันเสียสุนทรียภาพของการเดินทาง

บางทีปล่อยให้เราเห็นเอง อาจน่าสนใจกว่า เพราะมันจะหลอมเป็นประสบการณ์ของเราเอง

การประสบความสำเร็จในการเขียนหนังสือคือพยายามทำให้การอ่านเป็นประสบการณ์ ไม่ใช่รายงานข่าว ไม่ต้องบอกคนอ่านว่าใครทำอะไรที่ไหน

ให้แสดงภาพให้คนอ่านคิดเอาเองว่า ใครทำอะไรที่ไหน

ศัพท์เทคนิคในวงการเขียนของฝรั่งเรียกว่า ‘Show, don’t tell.’

คนที่เริ่มใช้ประโยคนี้น่าจะเป็นนักเขียนรัสเซียเชคอฟ (Anton Chekhov)

ยกตัวอย่างเช่น ผมต้องการเล่าเรื่องว่านางเอกเดินไปตามชายหาด คิดถึงแฟนที่เพิ่งเลิกกันแล้วโกรธ สาบานว่าจะไม่นึกถึงเขาอีก

ถ้าบอกตรงๆ ก็เป็นว่า “หล่อนเดินไปตามชายหาด คิดถึงแฟนที่เพิ่งเลิกกันแล้วโกรธ สาบานว่าจะไม่นึกถึงเขาอีก”

แต่ถ้าแสดงให้คนอ่านเห็น ก็อาจเป็น “หล่อนเดินไปตามชายหาด วันนี้เดินคนเดียว หล่อนขุดหลุมในทราย วางรูปถ่ายเขาในนั้น กลบมันมิดชิด แล้วเดินจากไป”

ต้องการบอกว่าตัวละครเอกหน้าตาหล่อมาก ถ้าบอกตรงๆ ก็เป็น “เขาหล่อมาก”

ถ้าแสดงให้คนอ่านเห็น ก็อาจเป็น “เมื่อเขาก้าวเข้ามาในห้อง สายตาผู้หญิงหลายคู่ชำเลืองดูเขา”

ประมาณนี้ พอเข้าใจนะ

นักเขียนทุกคนในโลกต้องผ่านประสบการณ์การบอกหมดมาแล้ว แต่อาศัยการฝึกฝนค่อยๆ พัฒนาขึ้น

หลัก ‘Show, don’t tell.’ ยังใช้นอกวงการเขียนหนังสือได้ จะสอนลูกให้เป็นคนแบบไหน พ่อแม่ก็ทำเป็นตัวอย่าง

Show, don’t tell.

อย่าเทศน์ ทำให้ดู

ส่วนการหาเสียงในเมืองไทย ทั้ง show ทั้ง tell แต่ไม่ do

วินทร์ เลียววาริณ
27-1-26

สองสัปดาห์ก่อนวันเลือกตั้ง ร้านสุราพับผ่าค่อนข้างเงียบเหงา บางทีผู้คนไม่อยากใช้จ่าย เพราะไม่รู้ว่ารัฐบาลใหม่จะแก้ปัญหาเศรษฐกิจอย่างไร ในสภาพของโลกที่วุ่นวายด้วยภาษีข้ามชาติและสงคราม ด้วยระบอบปลาใหญ่กินปลาเล็ก

การเมืองภายในประเทศก็เช่นกัน มันคือระบอบปลาใหญ่กินปลาเล็กไม่ต่างกัน

ลูกค้าคนล่าสุดในราตรีนี้เป็นเจ้ามือหวยวัยห้าสิบ เขาทำงานหนักมาทั้งชีวิต ก็ยังไม่มีเงินเก็บ เขาโทษชีวิตคู่ เงินของเขาหายไปหมดทุกเดือน ไปอยู่ในมือของภรรยา

"ชีวิตคู่ก็เหมือนหวย..." เขาเคยบอก... "โอกาสถูกมีน้อยมาก"

เขามาที่นี่เพราะอยากผ่อนคลาย และสนทนากับข้าพเจ้าคลายความเงียบเหงา

ชีวิตคู่มิได้แปลว่าไม่เงียบเหงา

"ธุรกิจหวยเป็นยังไง?" ข้าพเจ้าถาม

"ไปได้เรื่อยๆ จนกระทั่งเจอนโยบายหาเสียงของพรรคการเมืองพรรคหนึ่งเข้า คนเลยเลิกซื้อหวย รอหวยใหญ่แทน"

"เดี๋ยวก่อน! คุณกำลังบอกว่าหวยเป็นนโยบายหาเสียงของพรรคการเมือง?"

"ใช่"

"คุณหมายถึงจะสร้างเอนเตอร์เทนเมนต์ คอมเพล็กซ์ กาศิโน อะไรพรรค์นั้น?"

"ไม่ใช่ นโยบายคือแจกลอตเตอรี"

"ล้อเล่นน่า!"

"ไม่ล้อเล่น นี่คือนโยบาย 'กล่องสุ่ม' สร้างเศรษฐีเงินล้าน นโยบายนี้คนไทยมีสิทธิ์ลุ้นรางวัลใหญ่ คนละล้าน วันละเก้าคน"

"คุณบอกว่ากล่องสุ่ม?"

"ใช่"

"นี่มันประชานิยมนี่นา"

"เจ้าของนโยบายบอกได้โปรดอย่าเรียกมันว่าประชานิยม เรียกมันว่าการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลของประเทศ"

"ศัพท์ยากนะ แปลว่าอะไร?"

"อย่าไปสนใจเลย เราประชาชนความรู้น้อย ฟังไม่เข้าใจหรอก"

"แล้วจะได้คะแนนเสียงหรือ?"

"ก็อย่างที่ ดาร์ธ เวเดอร์ บอก Don't underestimate the power of การแจก"

"อา! ดาร์ธ เวเดอร์ นี่รู้จักคนไทยดีจริงๆ"

"นโยบายสุ่มแจกนี้อาจได้ผล เพราะ หนึ่ง คนไทยชอบหวย สอง คนไทยชอบเงินที่ได้มาฟรี"

ข้าพเจ้าถอนใจ "นี่คือการมอมเมาประชาชนด้วยความโลภ ใช้ความโลภเป็นเครื่องมือในการหาเสียง"

"ความโลภก็ใช้ได้ผลมาตลอดนี่นา"

"จริง จะเอาคะแนนเสียงอย่างเดียว ไม่มีความรับผิดชอบอะไร มิน่าเล่าจึงเรียกสุ่มแจก สุ่มคือเครื่องมือจับปลา ประชาชนคือปลา คนไทยก็อยู่ในสุ่มตลอดชาติ"

ข้าพเจ้าถอนใจอีกครั้ง

"คุณจะดื่มอะไร?"

"อยากดื่มยาพิษให้ตายๆ ไป ไม่อยากเชื่อว่าเรามาถึงจุดนี้"

"คุณพูดเรื่องลอตเตอรี เอาเหล้า The Right Lottery Numbers ก็แล้วกัน"

"เป็นเหล้าอะไร?"

"ทำด้วย Dolin Dry Vermouth ผสม Barr Hill Gin ผสม Maraschino ผสม Orange Bitters และ Orange Twist"

"จัดมาเลย"

หลังจากเขาดื่มลอตเตอรีไปหนึ่งแก้ว เขาเปรย "ผมสงสัยว่าพวกพรรคการเมืองนี่ เวลาเบรนสตอร์มคิดไอเดียมาร์เก็ตติ้งหาเสียงนี่ ใช้สมองส่วนไหนคิด"

ข้าพเจ้าตอบ "น่าจะเป็น cerebrum แถวๆ frontal lobe และ prefrontal cortex"

"ผมว่าน่าจะเป็น Amygdala มากกว่า"

"ส่วนที่เกี่ยวกับความกลัว?"

"ใช่ กลัวจะไม่ได้เป็นรัฐบาล"

"คุณเลิกคุยการเมืองเถอะ ผมขอเสนอแก้วที่สอง ค็อคเทล Brain Damage บางทีเรียก Haemorrhage Shot"

"Haemorrhage ที่แปลว่าตกเลือด?"

"ใช่ มันทำด้วย Peach Schnapps ผสม Irish Cream และ grenadine"

"เอามาเลย เหมาะสำหรับคนไทยที่กำลังตกเลือด"

เขาโยงเข้าการเมืองอีก!

เขากระดกค็อคเทลตกเลือดเข้าท้อง ตามมาด้วยค็อคเทลแก้วที่สาม The Mind Eraser

"ทำด้วยคาลัว ว็อดกา และคลับโซดา"

"ดื่มแล้วลบสมองหรือ?"

"ดื่มแล้วสมองจะชาด้าน"

"เหมือนคนไทยตอนนี้?"

ข้าพเจ้าหัวเราะ

"ทำไงได้ล่ะ เราอยู่ในประเทศสิ้นคิด มองไปรอบตัวมีแต่นักการเมืองสิ้นคิด นโยบายสิ้นคิด และอนาคตสิ้นคิด"

แล้วข้าพเจ้าก็ชงเหล้าแก้งหนึ่งให้ตัวเอง

Fish in a Bag Cocktail

เราประชาชนก็คือปลาในสุ่ม

ปลาไม่เคยรวย ปลาเป็นอาหารของคนรวย

วินทร์ เลียววาริณ
26-1-26

..................

หมายเหตุ เหล้าทั้งหมดนี้มีจริง

พับผ่า! บาร์เทนเดอร์ (The Bartender Series 1) มีจำหน่ายแล้วในรูปอีบุ๊ค สนใจดูได้ในเว็บ The Meb