• วินทร์ เลียววาริณ
    5 วันที่ผ่านมา

    สงครามอิหร่านดำเนินมา 40 วันแล้ว คำถามที่หลายคนอยากรู้คือ ใครชนะ?

    หากตอบตามหลักมนุษยธรรม ไม่มีใครชนะ เพราะสูญเสียชีวิตคนทั้งสองฝ่าย

    หากตอบตามหลักเศรษฐศาสตร์ ก็ไม่มีใครชนะเช่นกัน เพราะมันทำให้เศรษฐกิจโลกทรุด

    แต่หากมองในมุมของยุทธศาสตร์สงคราม อาจตอบได้ว่าสหรัฐฯแพ้เรียบร้อยแล้ว

    ประการหนึ่งเพราะมันไม่ใช่สงครามที่เกิดขึ้นด้วยเหตุว่าสหรัฐฯตกอยู่ในอันตราย

    ประการหนึ่งเพราะมันทำให้ภาพลักษณ์ของสหรัฐฯติดลบ ความไว้วางใจที่ชาวโลกเคยมีให้หายไปสิ้น

    ประการหนึ่งเพราะมันสวนทางกับความต้องการของประชาชน ชาวอเมริกันส่วนใหญ่ไม่ต้องการสงครามครั้งนี้

    แตกต่างจากสงครามเวียดนาม ชาวอเมริกันรับรู้ว่าเป็นสงครามที่จำเป็น เพราะจะปราบพวกคอมมิวนิสต์ที่ดูเหมือนมีเป้าหมายครองโลก แต่กระนั้นเมื่อโลงศพห่มธงชาติของทหารอเมริกัน 58,000 คนกลับถึงบ้าน ชาวอเมริกันก็ไม่สนับสนุนสงครามเวียดนามอีกต่อไป

    นี่อาจเป็นเหตุผลที่ตั้งแต่วันแรกของสงคราม ทหารอเมริกันมักตายใน 'อุบัติเหตุ' มีแค่ไม่กี่คนถูกศัตรูฆ่า

    .............................

    การก่อสงครามอิหร่านน่าจะผิดหลักตำราพิชัยสงครามของซุนหวู่ หรือซุนอู่ (孫武 บางทีก็เรียกซุนจื่อ 孫子) และ On War ของ คาร์ล ฟอน เคลาซ์วิทซ์ (Carl von Clausewitz)

    เราคงได้ยินนามซุนหวู่ หรือซุนอู่ มาก่อน เขาคือใครกันแน่?

    นักประวัติศาสตร์คาดว่าซุนอู่มีชีวิตอยู่ในช่วงศตวรรษที่ 6 ก่อนคริสตกาล เขาไปเกี่ยวข้องกับสงครามเพราะเขาเป็นเพื่อนกับอู๋จื่อซี ข้าราชการรัฐอู๋

    อู๋จื่อซีชวนซุนอู่ไปช่วยอู๋อ๋องเหอหลีวางแผน ซุนอู่จึงเสนอแผนพิชัยสงคราม 13 บรรพ ช่วยให้รัฐอู๋ตีแคว้นฉู่ที่ใหญ่กว่าเข้มแข็งกว่าสำเร็จ

    หลังจากอู๋อ๋องเหอหลีตาย อู๋อ๋องฟูซาขึ้นครองแคว้นสืบต่อ แต่อ๋องคนใหม่มัวเมาในกามคุณ โดยเฉพาะเมื่อเจอนางไซซีที่แคว้นเยว่ส่งไปบ่อนทำลายจากภายใน

    รายละเอียดส่วนนี้มีในหนังสือ ยุทธจักรวาลกิมย้ง ผมเขียนว่า

    "ขณะที่แคว้นเยว่พัฒนาบ้านเมือง สร้างสมกองทัพและอาวุธ พัฒนาการเกษตร ก็มีแผนการพิเศษคืออุบายนางงาม ส่งสาวงามเป็นราชบรรณาการให้อู๋อ๋อง เพื่อทำให้ลุ่มหลง เสียการเสียงาน ขณะเดียวกันก็ทำหน้าที่เป็นไส้ศึก ช่วงสิบปีนั้นแคว้นอู๋ค่อย ๆ อ่อนแอลง

    อู่จื่อชี ข้าราชการอู๋ผู้ซื่อสัตย์ ทำงานมาตั้งแต่ครั้งพระบิดาของฟูซ่า แต่ฟูซ่าไม่เห็นความดี อู่จื่อชีมองเห็นอันตรายจากเยว่ แนะนำให้ยึดเยว่เสีย แต่อ๋องฟูช่าไม่สนพระทัย ฟังที่ปรึกษาคนอื่นคือ ผอผี่ ซึ่งรับสินบนจากเยว่

    อ๋องฟูช่ายื่นกระบี่ให้อู่จื่อชีฆ่าตัวตาย ก่อนฆ่าตัวตาย อู่จื่อชีขอให้อ๋องควักนัยน์ตาของเขาออกมาหลังตายไปแล้ว วางไว้บนกำแพงเมือง เพื่อจะได้มองเห็นกองทัพเยว่ยึดเมืองอู๋

    เมื่ออู่จื่อชีเพื่อนรักตาย ซุนอู่ก็รู้ว่าแคว้นอู๋ต้องล่มสลายแน่ จึงลาออกจากราชการ

    ผ่านไปสิบปี เยว่ที่แข็งแกร่งโจมตีแคว้นอู๋ ทัพเยว่ล้อมเมืองหลวงแคว้นอู๋สามปี ฟูช่าส่งสาส์นขอยอมจำนน แต่โกวเจี้ยนปฏิเสธ ฟูช่ากระทำอัตวินิบาตกรรม เยว่กลืนอู๋

    อ๋องฟูช่าฆ่าตัวตาย เสียพระทัยที่ไม่เชื่ออู่จื่อชี สั่งให้ปิดหน้าพระองค์ เพราะไม่มีหน้าไปดูอู่จื่อชีได้ในโลกหลังความตาย

    เพราะไม่รู้เรื่องการศึกเลย บ้านเมืองจึงย่อยยับ

    การศึกไม่ได้มีแค่การรบในสมรภูมิ มันรวมการทูต เศรษฐกิจ สังคม การเมืองภายในและการเมืองระหว่างรัฐ

    ทั้งซุนอู่และเคลาซ์วิทซ์เห็นเหมือนกันว่า สงครามที่ดีคือสงครามที่ชนะโดยไม่ต้องรบกัน

    แต่หากต้องรบ ตำราพิชัยสงครามของซุนอู่พูดถึงปัจจัยห้าประการแห่งชัยชนะคือ

    1 รู้ว่าเมื่อใดควรรบ เมื่อใดไม่ควรรบ

    สิ่งที่เกิดขึ้นคือผู้นำไม่รู้ เหตุผลที่ก่อสงครามนั้นเปลี่ยนทุกวัน วันหนึ่งบอกว่าบุกเพราะอิหร่านกำลังทำอาวุธนิวเคลียร์ อีกวันบอกว่าเพราะช่องแคบฮอร์มุซถูกปิด อีกวันก็บอกว่าจะเอาน้ำมัน

    รัฐมนตรีการต่างประเทศ มาร์โก รูบิโอ บอกสื่อว่าต้องบุกอิหร่านก่อน ไม่งั้นอิษราเอรจะบุกก่อน อีกวันก็บอกว่า ถ้าอิหร่านบุก อิษราเอรจะมีอันตราย จึงชิงบุกก่อน

    เคลาซ์วิทซ์เขียนว่า "ไม่มีใครเริ่มสงคราม หรือไม่มีใครที่มีสำนึก ก่อสงครามโดยปราศจากเป้าหมายที่ชัดเจน และวิธีการที่ตั้งใจใช้ทำสงคราม"

    2 รู้จักออมกำลัง

    สิ่งที่เกิดขึ้นคือใช้อาวุธจนแทบหมดคลัง ต้องดึงอาวุธจากสมรภูมิอื่นมาใช้

    3 เจ้านายและพลทหารเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน

    สิ่งที่เกิดขึ้นคือทหารหลายคนไม่เห็นด้วยกับฝ่ายบริหาร คนระดับสูงลาออกเพราะเห็นว่าอิหร่านไม่ใช่ภัย มันเป็นสงครามที่ได้รับใบสั่งมา

    นอกจากนี้ทางการกำลังสืบเหตุเพลิงไหม้เรือรบ USS Gerald R. Ford ว่าเกิดจากลูกเรือก่อวินาศกรรมหรือไม่ เพราะไม่อยากรบใน 'สงครามของ โดนัลด์ ทรัมป์' (Donald Trump‘s war)

    4 วางแผนและเตรียมการดี

    สิ่งที่เกิดขึ้นคือสหรัฐฯรบโดยไม่มีแผน คิดแค่ว่าจะจบสงครามในหนึ่งหรือสองวันอย่างที่ทำกับเวเนซุเอลา ประเมินผิดว่าอิหร่านพร้อมจะล้มได้ทุกเมื่อ และประเมินพลังการปิดช่องแคบฮอร์มุซต่ำไป จนต้องขอความช่วยเหลือจากนานาประเทศให้ส่งเรือรบไปช่วยเปิดช่องแคบ ซึ่งไม่ได้อยู่ในแผนมาก่อน

    5 ไม่แทรกแซงขุนพลผู้ที่สามารถ

    สิ่งที่เกิดขึ้นคือแค่ในเดือนเดียว ผู้นำปลดนายพลไปหลายคน

    ผิดหลักการของตำราพิชัยสงครามของซุนอู่ทั้งห้าข้อ

    ความจริงแสนยานุภาพของสหรัฐฯเหนือกว่า และไม่จัดว่าแพ้ด้านเชิงยุทธในสงครามเวียดนาม อัฟกานิสถาน อิรัก แต่มันคือ Winning the battle but losing the war

    สงครามอิหร่านก็คงจบตามคำโปรยโปสเตอร์หนังเรื่อง Alien vs. Predator

    "Whoever wins, we lose."

    วินทร์ เลียววาริณ
    10-4-26

    1
    • 0 แชร์
    • 48
บทความล่าสุด
ดูทั้งหมด