นิยายเป็นเรื่องสะท้อนมนุษยชาติโดยปริยาย แต่มิได้หมายความว่ามันจะมีอยู่สายทางเดียว เป็นไปได้ไหมที่จะเขียนเรื่องมุมอื่น ๆ ของมนุษย์ เรื่องสังคม เรื่องมนุษยชาติ เรื่องจักรวาล

อย่าคิดว่าจะเขียนแต่เรื่องสนุกหรือเรื่องลุ่มลึกทางใดทางหนึ่งแค่ทางเดียว นักเขียนควรเป็นอิสระจากกรอบคิด ก้าวข้ามกติกา ความเคยชิน ลองเขียนเรื่องที่ไม่เคยเขียนมาก่อนบ้าง จึงจะสนุก หากนักเขียนไม่สนุกกับการเขียนหนังสือ ผู้อ่านจะสนุกได้อย่างไร จำเป็นไหมว่าเรื่องสะท้อนสังคมต้องเป็นเรื่องของชาวบ้านถูกไล่ที่ สิ่งแวดล้อมเสียหาย มันอาจเป็นเรื่องมนุษย์ต่างดาว เรื่องนักสืบ เรื่องอิงประวัติศาสตร์ เรื่องแฟนตาซี ฯลฯ ก็ได้ อาจสามารถสะท้อนสังคมเหมือนกัน และอาจไปไกลกว่าแค่สะท้อนสังคมก็ได้

ส่วนแนวทาง สไตล์ รูปแบบ ก็สามารถเปิดกว้างลองสิ่งใหม่ ๆ ได้เสมอ ถ้าลงมือขุดหา ก็จะเจอ

แต่ข้อมูลคนเรามีจำกัด ดังนั้นนักเขียนจึงต้องเติมความรู้และความคิดใหม่ ๆ ให้ตัวเองด้วย ต้องตามโลกทัน นักเขียนต้องอ่านมาก ถ้าเป็นไปได้ควรอ่านหนังสือทุกประเภท นิตยสารต่าง ๆ อ่านเรื่องศาสตร์ต่าง ๆ ควรรับรู้เรื่องโลกภายนอก ควรรู้เรื่องการเมือง ปรัชญา สังคม ธรรมชาติ วิทยาศาสตร์ ไม่ใช่เพราะเราต้องทำงานด้านนั้น แต่การอ่านกว้างทำให้ความคิดกว้าง ทำให้เกิดการแตกหน่อทางความคิด พล็อตก็จะกว้างขึ้น

อีกข้อหนึ่ง นักเขียนควรมีคุณสมบัติของการเป็นนักคิดด้วย คือไม่ใช่รอสิ่งที่เป็นข้อมูลชั้นสองที่ผู้อื่นพูดหรือเล่าให้ฟัง เราคิดริเริ่มขึ้นมาก่อนได้  เป็น เทรนด์เซ็ตเตอร์ (trendsetter) เดินนำหน้าผู้อ่านสักสองสามก้าวเสมอ

นักเขียนยังควรมีทัศนคติที่ดีต่อชีวิต รักชีวิต รักมนุษยชาติ มิเช่นนั้นจะเขียนเรื่องเกี่ยวกับมนุษยชาติทำไมให้เหนื่อย นักเขียนควรมอบสิ่งดีงามแก่ผู้อ่าน ไม่ใช่ใช้ตัวเองเป็นจุดศูนย์กลางของจักรวาล เขียนหนังสือเพื่อสร้างชื่อเสียงหรือผลประโยชน์อย่างเดียว นี่คือความแตกต่างของนักเขียน ก. กับนักเขียน ข.

นักเขียนไม่ควรให้ยาพิษแก่คนอ่าน มันไม่มีข้ออ้างใด ๆ ทั้งสิ้น อะไรก็ตามที่ทำให้คนอ่านอ่านแล้วโง่ลง ก็คือยาพิษทั้งนั้น ส่วนอะไรที่ทำให้คนอ่าน อ่านแล้วมีปัญญามากขึ้น ก็คือยาเสริมกำลังในชีวิต จรรยาบรรณของนักเขียนคือมอบปัญญาในรูปความบันเทิงให้คนอ่าน

ปรมาจารย์นิยายจีนกำลังภายใน กิมย้ง กล่าวว่า “ผมหวังว่านวนิยายของผมจะช่วยให้เยาวชนมีสำนึกช่วยเหลือผู้อื่นและสังคม มีความคิดความอ่าน รู้จักผิดชอบชั่วดี”

พนมเทียนให้สัมภาษณ์แก่ ประภัสสร เสวิกุล ตีพิมพ์ในหนังสือ ลึกจากลิ้นชัก เรื่องคำแนะนำต่อนักเขียนรุ่นหลัง เขาตอบว่า “ผมเห็นว่านักเขียนทุกคนเป็นเลือดเนื้อชีวิตเดียวกับผมทั้งสิ้น เพียงแต่ว่าส่วนมากอาจจะอาวุโสน้อยกว่า สิ่งที่ผมอยากจะฝากไว้ให้นักเขียนรุ่นหลังก็คือ จงอย่าแสวงหาชื่อเสียงในเฉพาะการเขียน หรือทรัพย์สินอย่างเดียว จงให้สิ่งที่ดีงามแก่ผู้อ่านหรือสาธารณชนด้วย...

สิ่งดีงามของผมหมายถึงด้านมนุษยธรรม ผมรักบูชามนุษยธรรมมากที่สุดครับ คนเราถ้ามีมนุษยธรรมแล้ว คุณธรรมก็จะตามมาครับ เมื่อคุณธรรมตามมาแล้ว ศีลธรรมก็จะตามมาอีก จริยธรรมก็จะตามมาทีหลัง แต่ก่อนอื่นขอให้ยึดหลักมนุษยธรรมไว้ก่อน อย่างไรก็ตาม มนุษยธรรมบางขณะก็ขัดด้านกับศีลธรรมบ้างเหมือนกัน มนุษยธรรมกับศีลธรรมไม่ได้ไปด้วยกันเสมอไป แต่จะมาตามกัน ขอให้คิดถึงมนุษยธรรมก่อน แล้วศีลธรรมก็จะ ตามมาทีหลังโดยอัตโนมัติ จงให้สิ่งนี้แก่ผู้อ่านของเรา...

นอกเหนือจากสิ่งอื่นใด ขอให้ข้อเขียนของเราจงมีประโยชน์แก่สังคมบ้าง อย่าให้แต่เรื่องสิ่งเพลิดเพลินสนุกสนานอย่างเดียว ให้เขาเป็นคนดี มีศีลธรรม มีจริยธรรม มีมโนธรรม อย่าลืมเรื่องมนุษยธรรมครับ ไม่ว่าท่านจะเขียนเรื่องไปทำนองไหน นี่คือสิ่งที่ผมอยากจะฝากนักเขียนรุ่นหลังทุกคนไว้”

นักเขียน กฤษณา อโศกสิน กล่าวว่า “การเขียนหนังสือไม่ใช่เรื่องที่เราจะมาเขียนเล่น ๆ และเขียนอะไรไร้สาระได้ เพราะสิ่งที่เราจะเขียนต้องผ่านกระดาษของเราไปสู่สายตาของประชาชน จะมากหรือน้อยก็ถือว่าต้องไปสู่สาธารณะแล้ว ดิฉันจึงมีความรู้สึกว่า จะต้องให้ผู้อ่านได้รับประโยชน์จากข้อเขียนของเราเต็มที่ ทุกวิถีทางที่จะทำได้ จึงตั้งเป้าในการเขียนไว้ว่า หนึ่ง ให้ความดี สอง ให้ความจริง สาม ให้ประโยชน์ สี่ให้ความคิดใหม่ ๆ และห้า ให้อารมณ์ใหม่ ๆ ดิฉันยึดห้าอย่างนี้เป็นหลักปฏิบัติ ฉะนั้นก็มีความสะดวกใจที่จะปรุงอาหารจานนี้ จานนั้น ให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์หรืออุดมคติที่ตั้งไว้”

นักเขียน ชาติ กอบจิตติ กล่าวว่า “สำหรับผม สิ่งที่เราจะให้กับคนอ่านคือ หนึ่ง ให้ความคิด คิดอะไรก็บอกคนอ่านไป สอง ให้ความรู้ เรื่องที่เราจะเขียนบอกคนอ่านนั้นเราต้องรู้จริง สาม ให้ความบันเทิง ไม่ได้หมายความว่าอ่านแล้วหัวเราะตลอดทั้งเล่ม แต่มันคือการอ่านแล้วไหลลื่น อ่านแล้ววางไม่ลงต้องติดตาม สามอย่างนี้ถ้าทำได้ก็สำเร็จ...

“อาชีพนี้โอกาสฟลุคไม่มีเลย... เขียนหนังสือหนึ่งเรื่อง 100-200 หน้า มันไม่มีทางฟลุค การพิสูจน์ความเป็นตัวจริงอีกอย่างคือคุณต้องยืนระยะได้ ผมเคยพูดเปรียบคือ คุณต้องยืนครบยก อาชีพอย่างนี้มันใช่วิ่ง 100 เมตร มันคือการวิ่งมาราธอน ใช่ว่า 100 เมตรเข้าเส้นชัยแล้วเลิกเลย”

> บางท่อนจาก เขียนไปให้สุดฝัน - วินทร์ เลียววาริณ (พิมพ์ครั้งแรก 2558)

แซงชั่น (sanction) เป็นมาตรการทางการเมืองโลก เป็นบทลงโทษอย่างหนึ่ง

แซงชั่นที่แรงที่สุดคือแซงชั่นยี่ห้อสะหะรัดอเมริ-crow

การถูกอเมริ-crow มหาอำนาจโลกแซงชั่น แปลว่าไม่มีใครทำธุรกรรมด้วย ไม่ใช่แต่เฉพาะอเมริ-crow เพราะอเมริ-crow จะกดดันให้ชาติอื่นๆ ร่วมแซงชั่นด้วย

แซงชั่นแปลว่าไม่มีสินค้าเข้าออก ไม่มีการค้าขายตามปกติ ไม่มีข้าวของที่ตนเองผลิตไม่ได้เข้าประเทศ เศรษฐกิจถดถอย

มันจึงเป็นอาวุธที่ทรงพลังอย่างหนึ่ง

ชาติที่ถูกแซงชั่นนานที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษยชาติก็คืออิหร่าน นานถึง 47 ปี

คำถามอิหร่านอยู่มาได้อย่างไรในการแซงชั่นนานขนาดนี้

คำตอบคือความอดทนกับการดิ้นรน

แม้ถูกกดดันจนหายใจลำบาก แต่อิหร่านยังสามารถทำการค้ากับ 170 ประเทศทั่วโลก อาจไม่ได้ทำการค้าโดยตรง แต่อยู่ในรูปการแลกสินค้า (barter) บ้าง ผ่านมือที่สามบ้าง ฯลฯ

ในบรรดาประเทศต่างๆ จีนเป็นคู่ค้ารายใหญ่ ค้าขายกับอิหร่านตามปกติ

จีนลงทุนมหาศาลในอิหร่านเพื่อแลกกับน้ำมัน จีนซื้อน้ำมัน 90 เปอร์เซ็นต์ที่อิหร่านผลิตได้ และนำเข้าหนึ่งในสี่ของสินค้าทั้งหมดของอิหร่าน ทั้งหมดไม่ผ่านธนาคารอเมริ-crow

ตุรกี คูเวต บัลแกเรีย บราซิล อินเดีย ฯลฯ ก็ค้าขายกับอิหร่าน

แต่ที่สำคัญที่สุดของการที่อิหร่านอยู่รอดมายาวขนาดนี้คือ การเปลี่ยนนโยบายเป็นพึ่งพาตัวเอง ลดการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศ

การเมืองโลกในรอบหลายปีนี้เปลี่ยนไปมาก กรณีศึกษาที่ดีที่สุดในเรื่องพึ่งพาตัวเองคือจีน

เมื่อจีนเติบโตหายใจรดต้นคอสะหะรัด อเมริ-crow ก็กดดันจีนด้วยมาตรการห้ามส่งสินค้าบางประเภท เช่น ไมโครชิพ

จีนซึ่งพึ่งพาชิพจากตะวันตกมาตลอด ก็บรรลุซาโตริว่า เล่าฮูยืมจมูกชาติอื่นหายใจไม่ได้แล้ว เคี้ยกเคี้ยก

ว่าแล้วก็รีบพัฒนาเทคโนโลยีชิพของตนทันที ตอนนี้กระบวนท่าชิพ(ไม่หาย)ยังตามหลังตะวันตกอยู่หลายกระบวนท่า แต่ช้าหรือเร็วจะทันแน่ เพราะจีนผลิตวิศวกรปีละ 1.5 ล้านคน

อุดรูรั่วทุกจุดที่ต้องพึ่งพาชาติตะวันตก

จีนสอนทุกชาติทางอ้อมว่า นโยบายพึ่งพาตัวเองนั้นสำคัญมาก

ประเทศไทยก็ต้องระวัง เราอาจไม่ใช่คู่กรณีของสะหะรัดโดยตรง แต่ทุกครั้งที่เกิดวิกฤติระหว่างชาติอื่น เราโดนหางเลขเสมอ ล่าสุดก็คือน้ำมัน แล้วกระทบไปที่การท่องเที่ยว

เดี๋ยวก็กระทบไปที่จุดอื่นๆ เพราะเราผูกตัวเองไว้กับการท่องเที่ยว

ราวสิบปีก่อนผมเขียนบทความเตือนเรื่องนี้แล้วว่า ระวังอย่าพึ่งพาการท่องเที่ยวเป็นรายได้หลัก เพราะหากเกิดเหตุพลิกผันจากต่างประเทศ เราจะเดือดร้อนเป็นปฏิกิริยาลูกโซ่

โควิดก็ทีหนึ่ง คราวนี้ก็อีกที

หากเราคิดเป็นแค่ขายของเก่ากิน ขายธรรมชาติ ขายบริการ นวดเท้านักท่องเที่ยว ตีหัวนักท่องเที่ยว และยังคิดจะสร้างกาศิโน ระวังว่าวันหนึ่งจะพบว่าเราไม่มีไพ่ตายในมือให้อยู่รอด การผลิตหมอนวดปีละ 2 หมื่นคนบริการนักท่องเที่ยว และเน้นต้มยำกุ้งกับผัดไทอาจไม่พอ

วางแผนให้ดี กระจายความเสี่ยง พัฒนาคนทุกด้าน ระวังอย่าใส่ไข่ทั้งหมดในตะกร้าใบเดียว

เพราะแซงชั่นจะเลวร้ายก็ต่อเมื่อเราไม่สามารถพึ่งพาตัวเอง

วินทร์ เลียววาริณ
21-4-26

แจ้งข่าวหนังสือครับ

เดือนเมษายนนี้ ผมและสปอนเซอร์โครงการ เติมหัวใจใส่ห้องสมุด ได้ส่งมอบหนังสือเข้าห้องสมุดทั่วประเทศรอบใหม่ โดยผ่านสำนักบริหารงานการศึกษานอกโรงเรียน กระทรวงศึกษาธิการ เรียบร้อยแล้ว

รอบนี้มีหนังสือใหม่สองปกคือ ฮานอย ฮิลตันจำนวน 2,000 เล่ม มูลค่าหนังสือ 630,000.- บาท

และ Mini Wabi-sabi จำนวน 1,500 เล่ม มูลค่าหนังสือ 435,000.- บาท

ขอขอบคุณสปอนเซอร์ทั้งหลาย ทั้งขาประจำและขาจร ได้แก่

บริษัท วินด์ชิลล์ จำกัด
ครอบครัวคันธารวงสกุล
ม.ล. ปรางทิพย์ เทวกุล
แป้ง รูปขจร
ป๋อมแป๋ม
นายใจเทียน-นางเง็กลั้ง ไพบูลย์และครอบครัว
ครอบครัวชเต๊ก
อาจารย์นฎา กล้วยไม้
ลัคนา คุ้มกัน และครอบครัว
วนาวัลย์ - ทอมัส ดาตี้
อรุณรัตน์ ตั้งกิจงามวงศ์
อาจารย์นงนภัส ตาปสนันทน์
รินทร์หทัย สิริศิรวิชญ์ 
สุระเมษฐ์ สิริศิรวิชญ์
เพลินพบ-เพลินพิพัฒน์ รัตนธนาวันต์
มณีรัตน์ ศรีเสาวชาติ
พวัสส์ สวัสดิ์ชัยเมธ และครอบครัว
โสมสุดา จันทรา
ครอบครัวจิรรุ่งโรจน์กุล
พงษกร พงษ์วัฒนาสุข
ครอบครัวสุทธิวรรณ
รังสรรค์ สกุลยง
วิชาญ ชูทิพย์
ครอบครัวเสนีย์สถาพร
ครอบครัวพุ่มพันธ์
ครอบครัวสุดเสนาะ
OMG Books
บริษัท เทพบิซ จำกัด ในนามคุณธนเทพ
วารินทร์ ภัทรกิจธรรม และครอบครัว
ปฐมพงศ์ ฉิมนาม
ทวีเกียรติ ฉัตรเฉลิมวิทย์
Jean Paul
ภิญญาพัชญ์
สำนักพิมพ์ 113 
และผู้ไม่ประสงค์ออกนามอีกหลายท่าน

ทุกท่านจะได้รับจดหมายยืนยันจากกระทรวงฯในภายหลัง เพื่อความโปร่งใส

จนถึงวันนี้ โครงการเติมหัวใจใส่ห้องสมุดได้บริจาคหนังสือไปแล้วรวม 265,940 เล่ม เป็นมูลค่าหนังสือ 59,544,900.- บาท

เป็นปีที่ 22 ของโครงการ

ดังที่บอกมาหลายครั้งแล้ว ถือโอกาสบอกอีกทีก็แล้วกัน

ผมทำหนังสือมาทั้งขายและแจก ทุกครั้งที่ผลิตหนังสือใหม่ ผมจะส่งหนังสือใหม่นั้นเข้าห้องสมุดทั่วประเทศด้วย โดยแรงช่วยเหลือของสปอนเซอร์ที่ถือปรัชญา 'คืนกำไรให้สังคม' เหมือนกัน

ใครไม่สะดวกซื้อ ก็อ่านฟรีได้จากห้องสมุดและเพจนี้ แต่หากใครมีปัญญาซื้อหนังสือได้ ก็ช่วยซื้อหน่อย เพื่อให้นักเขียนสามารถผลิตงานและทำโครงการห้องสมุดต่อไปได้

เพราะโครงการเติมหัวใจใส่ห้องสมุดจะยืนหยัดเพื่อสังคมได้ นักเขียนต้องอยู่ได้ด้วย

วินทร์ เลียววาริณ
21 เมษายน 2569

......................

ป.ล. ท่านที่สนใจร่วมโครงการ โครงการรอบต่อไปคือเดือนตุลาคม 2569 หากสนใจร่วม ก็ช่วยให้ชื่อ อีเมล โทรศัพท์ติดต่อ ส่งไปที่อีเมล namol113@gmail.com หรือแจ้งทาง inbox ก็ได้ครับ แต่ยังไม่ต้องส่งเงินมา ย้ำ ยังไม่ต้องส่งเงินมาตอนนี้

ราวเดือนสิงหาคมหรือกันยายน เราจะติดต่อไปสอบถามว่า ยังสนใจหรือไม่ ถ้าสนใจค่อยบริจาคในตอนนั้น

ทุกขั้นตอนโปร่งใส ผู้บริจาคทุกท่านจะได้รับใบตอบรับจากกระทรวงศึกษา หากให้ชื่อในนามบริษัท ก็สามารถนำไปลดหย่อนภาษีได้ แต่หากเป็นชื่อบุคคลทั่วไป ก็ลดหย่อนภาษีไม่ได้